IMF İLE BELEDİYELER TARTIŞMASI

11 Mart 2010 Perşembe

IMF ile ilişki konusu aradan 2 yıl geçmesinin ardından netliğe kavuşmaya başladı. Bir dargın bir barışık görüntü veren ilişkide stand-by görüşmelerinin sona erdiği açıklandı. Başbakan Erdoğan ise ‘siyasi dayatma’ vurgusu yaparak, belediyeler başlığına atıfta bulundu.

Bıkmadan tekrar altını çiziyorum; IMF politikaları uygulandıktan sonra, bu ilişkinin kağıt üzerinde onaylı olup, olmaması bir şeyi değiştirmez. Ayrıca iki gün sonra mevcut iktidarın fikir değiştirmeyeceğinin de garantisi yok.

Fakat her şeye rağmen gelinen nokta önemli… Bunun finans piyasaları açısından çok ciddi bir yansıması olacağını sanmıyorum, zira IMF beklentisi, olumlu ya da olumsuz yanıyla, bu iki sene içerisinde defalarca alınıp, satıldı. Yeni rant yaratma ihtimali ancak, kağıt üzerinde bir anlaşma yapılmasıyla mümkün gözüküyor.

İşin bu tarafını ayrıca tartışmak mümkün… Ama bence daha önemlisi, tartışmaya konu olan belediyeler meselesine bir parantez açmak.

Zira tartışmaların bu noktada tıkandığı gözüküyor. Peki belediyeler neden önemli ve tartışma nereden çıkıyor? Yerel yönetimler sadece bu iktidarın değil, gelmiş geçmiş tüm iktidarların en önemli siyasi enstrümanıdır.

Buradaki faaliyetlerin oyları artırmak için nasıl kullanıldığını en son 2009 Mart seçimlerinde gördük. Kömür, beyaz eşya, mobilya, erzak gibi birçok hediye havalarda uçuştu. Hatta Yüksek Seçim Kurulu bu konuda, iktidar partisini uyardı ama yanıtını da aldı: ‘Herkes işine baksın.’

Oysa seçim zamanlarında oy karşılığı adı hediye, fiiliyatı seçim rüşveti olan bu çalışmalar son derece aldatıcıdır. Çünkü yetkinin alınmasıyla birlikte gerçek oyun başlar. Mevcut çarpık sistem içinde, iktidarların en büyük rant kapısını belediyeler oluşturur. Verilen ihaleler, yapılan alımlar, bir kasaya, üç partiye cinsinden icraatlar, partilerin de maddi açıdan palazlanmasını sağlar.

Bu nedenle, IMF görüşmelerinde belediyelerin kritik konu olması son derece normal… Keza bu kulvar, kayıtdışılığı ve hesapsız harcamayı artıran, yandaşı nemalandıran ve seçim ekonomisinin rahatlıkla uygulanabildiği bir mecra. Bu nedenle hiçbir iktidar, ki buna mevcut iktidar da dahil, Türkiye’de belediyelerle ilgili yetki devredecek bir girişimde bulunmaz.

Yerel yönetimler reformu ise bambaşka bir tartışma konusu… Zira bugün belediyelerin namusu sayılabilecek imar yetkisinin, çıkarılan bir yasayla TOKİ’ye devredilmiş olması, buradaki ‘gelirleri artıracağız’ argümanını da gerçekçi olmaktan çıkarıyor. IMF’nin TOKİ’ye hak veren yasayı da gündeme getirmesi gerekmiyor mu? Fakat amaç o değil…

Tartışmada iktidarın belediyeler konusundaki hassasiyetinin nedeni bu. Peki ya IMF’nin yapılanma üzerinde durmasındaki amaç ne? Hiç kimse çıkıp, bütçe ve harcamalar dengesi gibi klasik cevapları sıralamasın. Bu yapılanmanın yurtdışı borçlar açısından önemi var mı? Elbette var, fakat öncelikli konu bu değil.

IMF, belediyelerde merkezi yönetimin etkisinin kalkmasını istiyor. Esasen yerel yönetimler reformu, anayasa değişikliği, yargı reformu, güvenlik güçlerinin yeniden yapılanması gibi birçok konuyu alt alta dizdiğinizde, uluslararası sermayenin bu konulara öncelik vermesinin sebebi başka.

Uluslararası sermaye, IMF üzerinden yerel yönetimlerin ve il meclislerinin güçlendirilmesini talep ediyor. Çünkü bu gerçekleştiğinde doğal kaynaklara erişimde, Ankara’yı, iktidar kim olursa olsun, by-pass etme şansları olacak. Merkezi yönetimlerle bu doğal kaynakların kullanımı, özelleştirilmesi, işletme hakkının devri gibi konuları legal ya da illegal yöntemlerle aşma şansı doğacak.

Mayınlı araziler meselesinde yaşananları hatırlayın. Eğer yetki yerel yönetimde olsaydı, bu arazideki işin ve kullanım hakkının İsrail firmasına verilmesi engellenebilir miydi? İzlanda’yı borçlandırıp batırdıktan sonra petrol sahasındaki hisselerine el koyan, Yunanistan’ı ekonomik sıkıntı üzerinden sıkıştırıp Ege- Akdeniz doğal kaynaklarına konmayı amaçlayan grup, aynı şekilde Türkiye’nin doğal kaynaklarına da yasal yoldan konmanın yolunu yapıyor.

Muhtemelen Sayın Başbakan’ın ‘siyasi dayatma’ ifadesinin temelinde de bu yatıyor. Bugün itibariyle sorun bir anlamda önlenebildi. Peki iktidar bu tehlikeyi görerek mi, IMF’den uzak durmaya çalışıyor? Eğer tavrı buysa, yerel yönetimler reformundaki yaklaşımı bununla çelişiyor. Yoksa temelde yaşanan sadece bir rant ve yetki kavgası mı?

Bunun yanıtını da süreç içinde göreceğiz. Ama ben derim ki, IMF, iktidar, belediyeler üçgenindeki tartışmalara, doğal kaynaklar penceresinden bakmayı ihmal etmeyin. Çünkü oradan farklı bir resim çıkıyor.

cetinunsalan@yahoo.com

SUSKUN ÜRETENİN ANLATTIKLARI

10 Mart 2010 Çarşamba

Kumar ekonomisinin istila ettiği Türkiye’de üreteni, ürettiğine pişman eden bir sistemin sancıları yükseliyor. Saygı duyulması gereken ise, hayatını imalatçılığa adamış insanların bir ibadet gibi her şeye rağmen bu konudaki ısrarlı tavırları…

Türkiye’de sanayici olmak zordur. En azından yıllardır rekabet koşullarının dünyadaki rakipleriyle eşitlenmesi talebine bile karşılık bulamayan bir kesimden bahsediyoruz. Girdi maliyetleri yüksektir. Verimlilik konusunda ciddi sıkıntılar yaşarlar. Kazanmadıkları halde vergi vermeleri istenir. Ödenebilir olmaktan uzak sigorta primleriyle karşı karşıya bırakılırlar. Ama yılmazlar…

İş bilmezlikle suçlananlar, onlar… İstihdam yaratamadığı için veya kriz döneminde personel çıkardığı için mahkûm edilen onlar… Pazar kaybetmemek uğruna, düşük kâr oranıyla ihracat yapıp, kimseye yaranamayan yine onlar…

Büyük profesörlerin kocaman lafları altında ezmeye çalıştıkları, ‘ağlamayı alışkanlık haline getirmiş olmakla’ suçladıklarını yine onlar… Ve şimdi korkutan bir sessizliğe bürünmüş durumdalar. Çünkü hesaplar tutmuyor. Varlıkları, borçlarını karşılayamıyor. Pozisyon açıkları 76 milyar doların üzerine çıkmış vaziyette.

Sorun, yetkili isimlere anlatıldığında, bankalarla ilgili problem olmadığını her fırsatta dile getirenlerin, kapalı kapılar ardında ‘batarlarsa batsınlar’ deyip, TV karşısında sırtı sıvazlanan yine onlar… Ama suskunlar… Konuşmuyorlar. Bu sessizlik hali Türkiye’yi korkutmalı…

Ekonomi yönetimi ne yazık ki bu suskunluğu okumaktan çok uzak… Halen kumar ekonomisinde ısrarcı davranmaları ve umutlarını yurtdışından gelecek sıcak paraya bağlamaları da bunu kanıtlıyor. Bir başka delil ise, sorunlarını dile getirdiklerinde Başbakan’ın ‘Hepiniz yanınıza bir kişi alsanız, işsizlik sorunu çözülür’ sözlerinde gizli. Çünkü gerçeklerle değil, sloganlarla ağırlanıyorlar. Ama susuyorlar… İçin için fokurdayan bir volkan misali suskunluklarını gizliyorlar.

Sırtlarında Maliye ve son olarak bankadaki hesaplarına el koyma hakkı gizli saklı veren bir kanun düzenlemesiyle kazanan SGK’nın sopasıyla, ülkeye döviz getirmenin ve ayakta kalmanın savaşını veriyorlar. İktidarın umursamaz tavrı karşısında çaresizliklerine ağlamayıp, ayakta kalmaya çalışıyorlar.

İktidar onların bu sessizliğini okuyamadı. Fakat son dönemde televizyonlarda dönen bir reklam dikkat çekmeye başladı. ‘Üreten susarsa, Türkiye susar’ sloganıyla sunulan reklamların mesajını doğru almak gerekir.

Reklamların başarılı olabilmesi, ancak gerçek bir temaya dayanmasıyla mümkündür. İşte üretici kredisi sunan bu bankanın reklamlarında, Türk iş dünyasının ruh hali yansıtılıyor.

Esnafından sanayicisine, çiftçisinden KOBİ’sine herkesin suskunluk hali çok doğru okunmuş gözüküyor. Reklamın içeriğindeki mesaj, kredi talebinde bulunan müteşebbise gözükse de, iktidarın da çıkarması gereken dersler var.

Şimdi bu ülkede tekrar IMF anlaşması dillendirilmeye başlandı. Çok açık söylüyorum: IMF ile yapılacak bir anlaşma sonrasında, teşvik beklentileri çöpe gidecek. Bazı büyük patronların parasını kurtarmak için ısrar ettiği bir anlaşma, Türkiye’yi ve reel sektörü çok daha büyük bir borç açmazının içine sürükleyecek. Peki bu imzanın atılması çok mu önemli?

Esasen uygulanan IMF politikaları olunca, imza sadece bir muameleden ibaret kalıyor. Fakat imzanın atılması, spekülatörlerin ülke ekonomisi üzerindeki oyunlarını uygulaması için bir argüman verecek. Yine bu ülkeden sermaye transferleri gerçekleşecek. Üretenin değil, rant ekonomisine inananların ayağa kalktığı kurallar daha sıkı uygulanacak.

İşin aldatmacası da medya tarafından pompalanıyor. ‘IMF’ye olan borcumuz 2013 yılında sona erecek.’ Yani denilmek isteniyor ki ‘Borç alabiliriz, size söylendiği kadar vahim bir durum yok’. Peki IMF garantörlüğünde giriş yapacak sıcak paranın hesabını kim verecek? Ya bugüne kadar yapılan borçlanmanın?

Kumar ekonomisinin devam ettirildiği, G20 toplantılarında söylendiği üzere ‘gelişmiş ekonomilerin krizi sırtlayacağı’, başka bir deyişle bedeli ödeyeceği sistem için 1 koyup 3 almaya çalışan fonları kim engelleyecek? Tavır bu olunca, 2009 senesinde sanayide istihdamın yüzde 9.7 azalmış olması da şaşırtıcı olmaktan çıkar.

Türkiye’nin gerçeği bu… Ekonomi yapısında radikal değişimlere gitmedikçe de, katma değer üreterek ayağa kalkan bir ülke olmayı başaramayacağız. Ama reklamlar mesajı vermeye devam edecek: ‘Üreten susarsa, Türkiye susar.’

İktidarın iki alternatifi var. Ya bu sessizliği doğru okuyup, ekonomiyi üretim modeli üzerine kurgulayacak ya da bugünkü tavrını devam ettirip, paradan para kazanların yanında olmaya devam edecek.

Ekran karşısında ve meydanlarda ‘reel ekonomi’ diye çığlık atıp, kapılar kapandığında ‘batan batsın’ diyecek zihniyete sahip olanların, bu resmi doğru okuyacağından şüpheliyim.

Aklının her köşesinde tilki dolaşanlar artık bu mesajı almalıdır. Üreten sessiz. Çalışan sessiz. İşsiz sessiz. Vatandaş sessiz. Çünkü konuşanın kafasına vurulan bir ülkede yaşıyoruz. Sonra politikacılarımız çıkıp büyük laflarla ekonomiyi konuşuyorlar. Sakın sokaktaki sessiz çoğunluk şu mesajı veriyor olmasın:

Sessizlik bir çığlıktır boş konuşanlar diyarında… Ve inanın bu sessizliğin kimi boğacı hiç belli olmaz.

cetinunsalan@yahoo.com

KERPİÇTEN EKONOMİ DE ÖLDÜRÜR MÜ?

09 Mart 2010 Salı

Elazığ’daki felaketin sorumlusu belli oldu: Kerpiçten yapılan evler… Doğru mu? Evet… Peki ikinci bir soru daha sormak gerekmiyor mu? Bu evler bir gecede mi yapıldı? Bu evlerin varlığına izin vermek, felakete davetiye çıkarmak anlamına gelmiyor mu?

Elbette Elazığ’daki bu hazin olay, hemen beklenen büyük İstanbul depremini akıllara getirdi. Öncelikle bunun Elazığ’da hayatını kaybeden yurttaşlarımız için bir ayıp ve haksızlık olduğunun altını çizmek gerekiyor. Eğer sorun Elazığ’da yaşanıyorsa, öncelik o bölgenin acılarını sarmak olmalı.

Türkiye deprem meselesine ‘İstanbul’a kar yağmadan, Türkiye’ye kış gelmez’ yaklaşımından çıkarak bakmalı. Bu zihniyet devam ettiği sürece, Türkiye’de yapılacak hiçbir açılımın sonuç vermeyeceği açık.

Fakat her şerde bir hayır vardır ki, yaklaşan İstanbul depreminin gündeme gelmiş olması da ayrıca sevindirici. Ama bitmedi… Yetkililerimiz çıkıp ne kadar insanın öleceğini, kaç tane binanın yıkılacağını, yaklaşık 40 milyar dolarlık bir ekonomik hasarın ortaya çıkacağını söylediler.

O zaman soruyorum: Bunun önlenmesi için ne yapılıyor? Deprem konusundaki uzmanların ortak görüşü, ciddiye alınacak düzeyde bir şey yapılmadığı yönünde. İşin yolsuzluk, ihmalkârlık, denetliyormuş gibi yapma boyutunu bir kenara bırakırsak, bunda büyük ölçüde krizleri yönetme yaklaşımımızdaki hatanın payının olduğunu söyleyebiliriz.

Yıllar önce S.O.S Fuarı açılmıştı. Hemen Marmara Depremi’nin sonrasındaki yıllarda, yani yaranın taze olduğu günlerde idi. O fuar kapsamında gerçekleşen kongrelerden, sunulan hizmetlere kadar her şey deprem anı ve sonrası için tasarlanıyordu.

Yani bizler sorunları önlemek yerine, çıkan sorunlarda enkazı kaldırmak çerçevesinde meselelere yaklaşıyoruz. Nitekim benzer bir yaklaşımı ekonomide de görüyoruz. 2006 senesinden itibaren bozulan dengeler konusunda uyarılarda bulunduk. Bir krizin adım adım yaklaştığını ifade etmeye başladık.

Ardından Temmuz 2007’de ABD Başkanı Bush’un ‘Hedge fonlara el koyabiliriz’ açıklamasının ardından öncü deprem yaşanan dünyada, likidite sıkıntısının gündeme gelebileceği, olası bir dünya ekonomik krizinin yakın olduğunu ifade etmeye başladık. Hatta bunu bizzat bakanlarla olan sohbetimizde kendilerine aktardık. Önemsenmedi… Tıpkı 20 gündür Elazığ’da gerçekleşen öncü depremlerin önemsenmediği gibi…

Ne dedi Sayın Başbakan biz bunları söylerken? Felaket tellalları… Sonuç ortada… Herkes sokağın haline bakıp, kimin ne tellallığı yaptığı konusunda kararını kendi vicdanında versin.

O zaman bir felaket tellallığı daha yapalım Sayın Başbakan için… Dünyada büyük soygunun veya krizin ardından dile getirilen ikinci dalganın sinyalleri güçlenerek gelmeye başladı. Avrupa’da İngiltere, İrlanda, İspanya, Portekiz, Avusturya ve hepinizin malumu Yunanistan üzerinden gelen sinyaller, öncü depremlere benziyor.

Birileri yine ülkelerin durumlarından faydalanarak, ikinci soygunu yapmaya hazırlanıyorlar. Peki ne bu öncü depremler? Hemen son gelişmelerden sadece birkaç örnek vereyim:

“IMF Başkanı Strauss-Kahn, Johannesburg Üniversitesi’nde öğrencilere yaptığı konuşmada, ekonomik toparlanmanın, liderlerin sıkılaştırma ve finans piyasalarının düzenlenmesi gibi reformların sürdürülmesi konusunda, üzerinde daha az baskı hissetmesi anlamına gelebileceği endişesini dile getirdi. Gelecekte yaşanılacak krizin zamanını ve doğasını tahmin edemeyeceğini ifade eden Strauss-Kahn, ancak krizin geleceğinden emin olduğunu belirtti.”

Bitti mi? Hayır… “Yunanistan Başbakanı Yorgo Papandreu, G-20 ülkelerine piyasadaki spekülatörlerini engelleme çağrısında bulunarak, aksi halde başka bir küresel finansal krizin dünyayı tekrar sarabileceği uyarısında bulundu.”

Bitti mi? Hayır… “Kredi derecelendirme kuruluşu Fitch, Portekiz, İngiltere ve ABD ekonomisine ilişkin uyarılarda bulundu. Fitch, İngiltere ve dünya ekonomisi için görünümün belirsiz olduğunu kaydetti.”

Bunlar son günlerin olayları. 1 ay öncesine gidelim: “New York Üniversitesi Profesörü Roubini, Çin’in krizle mücadele tedbirlerini geri çekmek konusunda hızlı davranmamasının, yılın ikinci yarısında durgunlukta ikinci bir dibe yol açabileceğini söyledi.”

Daha eskilere giderseniz, Türkiye’deki IMF-Dünya Bankası toplantılarında, Davos’ta, G-20 buluşmalarında çok daha önemli ipuçları bulabilirsiniz. Şimdi bugün gazeteler Elazığ’daki depremin önceden belirlenen sarsıntılarla adım adım geldiğine dair uzman görüşlerine yer veriyorlar.

Hatta felaketin 4 saat öncesinde saptandığını, ama yerinin belirlenemediğini vurguluyorlar. Peki sonuç ne? Deprem oluyor. Onlarca vatandaşımızı kaybediyoruz. Sorumlusu kerpiçten evler…

Bir büyük felaket de ekonomide geliyor. Daha önceki depremden ders almadığımız, öncü göstergeleri dikkate değer bulmadığımız ortada… Peki ya bu sefer ne olacak? Adım adım gelen ikinci dalgada, işsizliği artmış halimizle, borç bulamazsa borcunu çeviremez ülke görünümümüzle, bütçe hedefleri büyük ölçüde tutmayacak gerçeklerimizle ne zaman yüzleşeceğiz? Deprem olduktan sonra mı? Sayın Başbakan’ın nezdinde ekonomi yönetimi kendi kendine sorsun: Kerpiçten bina öldürüyor. Peki kerpiçten ekonomi de öldürür mü?

Biz bugünden önlem almak yerine, yine deprem günü kerpiçten ekonomiyi mi suçlayacağız? Biz ne zaman adam olacağız?

cetinunsalan@yahoo.com

SÖYLEVE SÖYLEVE…

08 Mart 2010 Pazartesi

Türkiye’de ne zaman bir sorun ortaya çıksa ya da bir anma günü olsa nutuklar atılıyor. ‘Memleketimizin…” diyerek söze girilen söylevler başlıyor; sonra herkes gündelik işlerine dönüp, timsah gözyaşlarını siliyor.

Dünya Kadınlar Günü’nde kutlama mesajı yayınlayan siyasilerimiz ortaya çıkar. Üstelik bunun bir kutlama değil, anma günü olduğunu ıskalayarak… Fakat iki gün öncesinde haklarını arayan Tekel işçileri kadınlara, teröristlerle işbirliği suçlaması yaptıklarını hatırlamazlar.

Süslü kelimelerle nutuklar atarlar, ama töre cinayetini engellemek için feodal yapının kırılması adına adım atmazlar. ‘Bu ülkenin kadınları’ diyerek söze başlarlar, ama 10 yılda kadınların işgücüne katılma oranının 4 puan azaldığından bahsetmezler.

‘Ülkemizin en önemli değerleridir’ diye söze girerler, ama kadınların kayıtdışı bir biçimde sömürülerek istihdam edilmesi konusunda bir şey yapmazlar. Sadece burada mı bu ikiyüzlülük?

Türkiye, bir deprem felaketi yaşar. Onlarca vatandaşımız hayatını kaybeder. Taziye mesajları yayınlarken, aradan geçen 10 yıl boyunca deprem için cep telefonlarımızdan alınan fonda biriken 23 milyar TL ile, doğru yapılaşma için nasıl bir strateji izlediklerini anlatmazlar. Son 1 yılda ne kadar para biriktiğini ise hiçbirimiz bilmeyiz. Hatta bu toplanan paranın hesabını bile vermezler. Ya da Deprem Konseyi’nin faaliyetine neden son verildiğini açıklamazlar.

Depremin değil, kerpiç binanın öldürdüğünü söylerler. Sonra uzmanlar açıklar: Elazığ depremi ile ilgili oluşan riski günler öncesinden haber verdik, ama önlem alınmadı.

Felaket olur; Kızılay’ın yardıma koşmasını isterler. Ama yıllar içinde Kızılay’ın desteklenmesi için gereken yardımların, nasıl Deniz Feneri’ne kaydırıldığını anlatmazlar. Bitti mi?

Geçelim her ile üniversite diye başlayan nutuklara… Her ile üniversite açarlar, ama mezun olup da iş isteyenlere ‘Her üniversite mezunu iş bulacak diye bir şey yok’ derler. Sonra istihdam etmeye başlarken de, garip işlere imza atarlar.

Mesela Harita Kadastro Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi’nin yaptığı son açıklamaya bakalım. İstanbul Büyükşehir Belediyesi itfaiye eri almak için duyuru yapar. Ama ortada bir gariplik vardır. Çünkü odanın açıklamasına göre itfaiye eri olarak alınacak personelin hukuk adamı, mühendis ve şehir plancısı olması istenir.

Ve Harita Kadastro Mühendisleri Odası soruyu ortaya koyar: “İşe alınacak mühendis, şehir plancısı ve avukatlar, aralık ayında haklarına sahip çıkarak köprüde ulaşımı kapatan itfaiye işçileri yerine mi alınacaktır? Hepimiz kandırılıyor muyuz? Bu istihdam biçimi, piyasacı AKP iktidarının ‘Her üniversiteyi bitiren veya tüm halk iş sahibi olur diye bir kaide yok’ zihniyetinin bir uzantısı mıdır? Mühendis, şehir plancısı ve avukat arkadaşlarımız, sözlü sınavlardan torpille mi seçilecektir?”

Peki bu soruların cevabı var mı? Tık yok…

Sonra bir gün bu istihdam yapısıyla İstanbul’da yangın çıkar. İnsanlar kurtarılamadığında, yine nutuk atıcılar çıkıp ‘taziyelerini’ bildirirler. Listeyi uzatıp canınızı sıkmak istemem.

Ama Türkiye’de bu nutuk severler, biz de bu duyarsızlık oldukça daha çok ağlarız. Fakat rahat ve emin olun ki tek başımıza değil. Her ağlayanın yanında, timsah gözyaşları akıtan birileri mutlaka olacaktır.

cetinunsalan@yahoo.com

100 BİN KAZ ARANIYOR

05 Mart 2010 Cuma

Başlar havada, bütün Türkiye ‘Uçan Kaz Norton’u bekliyor. Temenni o ki çocukluğumuzun çizgi film karakteri, beraberinde başka kazları da getirecek. Gelen kazlar yuvasına gelmişçesine, ilk iş olarak vergi dairesine koşacaklar.

Çünkü İstanbul Vergi Dairesi ‘Vergiye gönüllü uyum projesi’ başlattı. Aslında buraya kadar hiçbir problem yok. Zira Türkiye bütçesinin, gelir hanesine bakıldığında, en önemli sorunlarının başında kayıt dışı ekonomi ve vergi tahsilâtındaki sıkıntı geliyor.

Bilhassa 2010 bütçesinin yapısına bakıldığında 193 milyar liralık vergi gelirinin öngörülmüş olması, tahsilâtın yapılamaması durumunda, tüm dengeleri alt üst edecek. Fakat bu verginin tahakkuk etse bile, tahsil edilemeyeceğini, daha bütçe taslağı ortaya çıktığında söylemedik mi?

Türkiye’nin vergi meselesine daha radikal yaklaşması gerekiyor. İktisat fakültelerinde öğrencilerin beyinlerine kazınan ‘Vergi oranları artarsa, kayıt dışı çoğalır’ kuralına, inat yaparcasına bir vergi politikası uygulamanın hiçbir gerçekçi yanı yok.

Esasen temelde baktığınızda projede iyi niyetli, beklentiler de kamu penceresinden bakıldığında anlaşılabilir. Peki diyeceksiniz ki, ‘kaz’ söylemi nereden çıktı? Bir yerden çıkmadı. İstanbul Vergi Dairesi Başkanı Mehmet Koç, projeyi anlatırken şu ifadeyi kullandı: “Bu, kümese yeni kaz koyma projesidir.”

Yıllardır piyasada tacirler ya da sokakta dolaylı vergi yoluyla yolunan vatandaşlar söyler bunu: Kümesteki kazları yolmaya alıştılar… Fakat karşınızdakinin, buna ‘rica ederim, olur mu öyle şey’ demesi gerekmiyor mu?

Ama hayır… Vergiye gönüllü, dikkatinizi çekerim gönüllü, uyum projesi tarif edilirken, İstanbul’un konuyla ilgili en üst düzey bürokratı, bunun kaz toplama operasyonu olduğunu açıklayıveriyor.

Peki ama bu kazlar sık sık çıkıp, ‘gerçek ve ödenebilir bir vergi sistemi yaratın, dolaylı vergilerle bizleri soymaktan vazgeçin de, kazanç üzerinden ödenebilir oranlarda vergi toplayın. O zaman daha çok kaz gelir’ diyorlar. Onu niye dikkate almıyor bu beyefendiler?

Mükellefine kaz gözüyle bakan devletin, ‘benden vergi kaçırıyorlar’ diye ağlamaya hakkı yoktur.

İnsanlar iflas ediyor. Devlete ödeyecek parası olmadığı için, işyerini kapatamayanların sayısı da iflaslardan misli misli fazla. Gebze’de borçlarını ödeyemeyen ve icra geleceğini duyan işkadının intiharı, hayatına kast eden onlarca kişiden sadece bir tanesinin haberi… Bundan da ders çıkarmıyorlar.

Peki bu insanlar da kapatırsa, yanlarındakilerle birlikte işsiz ordusuna katılınca, yine de 14 milyonluk İstanbul’da, sadece 753 bin işsiz olduğunu iddia edebilecek misiniz? Piyasadan o kadar habersiz yaşıyorsunuz ki? Bugün reel piyasalarda çeklerini kırdırmak için tefeciye gidenler ne cevap alıyorlar biliyor musunuz? ‘Müsait değilim.’ Tefecinin bile çek kıramadığı noktaya geldik. Siz halen vergi peşindesiniz.

Üstüne üstlük hem suçlu, hem güçlü cinsinden bir yaklaşımla… Kazanmasan da vergini ver. Kazanç çıkmazsa, matrahı yükselt. Ne de olsa kümesteki kazız biz değil mi? Ama devletimiz iyi niyetli, aramıza yeni kazları eklemeye çalışıyor. Fakat doğrusu, dolaylı ya da kazanç üzerinden vergi vereni kaz olmaktan çıkarmak değil mi?

Ne gerek var? ‘Nasılsa kazları yoluyoruz.’ Ama dikkat edin de o kazlar sizi gagalamasın. Çünkü piyasadan hiç hoş kokular gelmiyor.

cetinunsalan@yahoo.com