EKONOMİ TIKIRINDA MI?

 

11 Eylül 2009 Cuma

Dibini bulduk mu, ya da gördük mü?

Neyin dibi?

Ekonomideki durgunluğun!

İyi de nasıl göreceğiz?

Nereye, nasıl bakacağız?

Amerika’daki işsizlik oranlarından tutun da İzlanda tümden satılıyor mu sorularına kadar giden değerlendirmeler, yanıt aramalar yapılıyor.

Medyanın her çeşidinde bunlar yorumlanıyor. Teğet mi geçti yoksa bizi de teyelledi mi, iliştirildik mi gibi saptamalara tanık oluyoruz.

İyi de vatandaşın durumu nedir?

Genellikle yorumcuların az ya da çok geliri olan ve en azından işini kaybetmemiş kişilerden olma şansları var. O nedenle tespitlerinin tümünün doğru olduğunu öngörmek çok zor.

Ankara’da gazeteci olmak gerçekten çok ama çok zor. Hele hele böyle ekonomik zorlukların yaşandığı dönemlerde işimiz daha da zorlaşıyor. Çalan telefonların çoğu haber kaynaklarınız yerine size bir şekilde ulaşanlardan geliyor. Talepleri nerede olursa olsun maaşı da önemli değil bir iş..

Bu telefonlar benim için bilinenlerden farklı bir göstergedir.

Ama başka tespitlerim de var.

İstanbul’a acil bir şekilde gitmem gerekiyordu. Zamana karşı yarış için doğal olarak uçak kullandım. Öğlen 12 uçağına yetiştim. Havaalanına giderken yer endişesi yaşamıyordum. Öyle ya saat öğlenin 12’si İşi olan sabah gider dimi!

Ama öyle olmadı. Yer yok. Yedek yazalım dediler. Beklemeye başladım. Bu arada isterseniz Business Class uygun dendi. Ama fiyat uçuk. Zaten normal bilet de 119 lira. Neyse gelmeyenler oldu ve yedekten bindim. Doğal olarak uçağa son olarak giren birkaç kişiden birisiydim. VIP bölümünde bir THY kaptanı oturuyor. 3 sıra boş. Sonrasında ise bir tek boş yer yok.

Vay be Türk halkı artık gerçekten uçmaya başlamış, ekonomide işler iyiye gidiyor galiba diye düşündüm. Ama yine de bu saatte bu kadar dolu bir uçak ve önemli sayıda türbanlı hanım da olunca hostese sordum;

- Hac kafilesi ya da bir sporcu grubu falan mı var?

Hayır, her zaman doluyuz.

- Bu saatteki uçuşlarda mı?

Evet.

Aldığım bu cevap şaşkınlığımı daha da arttırdı.

- Ben yedekten bindim şanlıymışım deyince de,

Şirketler ve özellikle avukatlar haftalar öncesinden 29 liradan başlayan fiyatlarla biletleri alıyorlar. Genelde onların programları değişiyor ve yer açılıyor, dedi.

Sonra yanımdaki bir bayan söze karıştı;

“Ben de bir hazine avukatıyım. Duruşma saatlerine göre bilet alıyoruz. Ama bazen değişiklik oluyor. O zaman gidemiyoruz.”

-Ankara dar mı geldi? Diyorum.

Hazine, SGK gibi kurumlarda kaç avukat var biliyor musunuz diye soruyor.

-100 diye sallıyorum.

Hayır sadece Ankara’da bini aşkın diyor ve ekliyor. Ekonomik krizle birlikte bizlerin işi çok arttı. Anadolu’nun her yerine gider olduk.

- Neden?

Devlet gelirini arttırmak için.

- Siz ne için gidiyorsunuz?

Hazine alacağı için. Bir şirketin avukatlarıyla buluşacağız. Bu uçakta tanıdığım en az 5 avukat daha var. Onlar da benzer durumda diyor.

Meydana indiğimizde yavaş yavaş park yerine doğru ilerlerken aniden durduk. 3-5-10 dakika geçti. Sonra kaptan şu anonsu yaptı;

- Bizim yanaşacağımız park alanında başka bir uçak park ettiği için beklemek zorunda kaldık.

Yine 3-5-10 derken kaptan "Boşalıyor" diyerek müjdeyi verdi. 5 dakika sonra da yanaştık. Uçaktan çıkarken kapıda bizi uğurlayan kabin amirine takıldım;

- Kaptan yerini kaptıranı şikayet etti. Hangi havayolu milli havayolumuza yer vermedi ki?

Anadolu Jet.

- Yani THY'nin yan cebi.. Rekabet mi var?

Hayır. Geç gelmiş anca bakım felan hazırlandı ve kalktı.

Hmm dedim ve Atatürk havaalanından doğruca görüşmeye sonrasında da kendimi Taksim’e attım. Biraz dolaşayım diyorum. Aman Allahım adım başı “Ver bi 1 lira” diyen. Turistleri adeta yürütmeyenler.

Bir kafeye oturuyorum. Yarım saat içinde garson en az 10 kişiyi uzaklaştırıyor. Soruyorum, “Her zaman böyle mi?”

Evet, her zaman. Bunlar yine yiyecek istiyor. Azıtanlar da var, İnsanlar kelli felli gelip oturuyor, yiyip içiyor. Sonra hesap götürüyoruz, para yok diyor. Ölür müsün, öldürür müsün. Polis çağırıyoruz, ama karakoldan serbestler. Karın tokluğuna bulaşık yıkamak isteyenler bile geliyor. Durum hiç de iyi değil diyor.

Havaş durağına geldiğimde mis gibi simit kokuyor. Simidimi yerken soruyorum;

- İşler nasıl?

Sattığımı zor yerine koyuyorum.

- Nasıl yani?

3-4 kişi birden geliyor. Simit seçerken birkaç simidimi aşırıyorlar. Aç abi bu insanlar, aç.

Otobüsle havaalanı yolundayım. Önümdeki koltukta bir bayan telefonla konuşuyor. İstemeyerek kulak misafiri oluyorum. Çünkü ses tonu zaman zaman yükseliyor.

- Nasıl yani? Hiç mi? Ama nasıl olur? Bayrama da düzeltemezsek..

Meraklanıp bir şeyler sormak için doğrulduğumda yan koltuğa bir takım faturalar saçılmış. Elinde hesap makinesi..

Öğreniyorum ki, Diyarbakır’da şık bir butik sahibiymiş. İstanbul’a da bayram öncesinde teslim almak üzere siparişler vermeye gelmiş. Çok güzel modeller bulmuş. Ama o zaman az önceki sıkıntısının sebebi ne?

- Bugün çalışanlar yemek parasını ceplerinden vermişler. Yani, bırakın giderleri karşılayacak yemek parası bile kazanılacak satış yok. Diğer butiklerde çalışanlarla da konuşmuşlar. Onlarda da durum aynıymış. Şimdi bayramı bekliyoruz. Ama elimizdeki malları satıp nakde dönemiyoruz. Siparişler için ön ödeme yaptım ama arkasını nasıl getireceğiz hiç bilmiyorum. Mevcudu bile koruyamıyorum. Üstelik Diyarbakır başka kentlere benzemez. Düzenli geliri olan asker ve polis ile kamu çalışanları ve aileleri çok fazladır. Yani ortaya para çıkar. Ama son dönemde çıkmıyor. İnsanlar artık harcamıyor.

Havaalanındayım. İnanılmaz bir kalabalık. Ama bu defa elektronik biletim ve biniş kartım elimde doğruca güvenlikten geçip son bekleme bölümüne geçiyorum.

Güvenlikten geçenlere bakıyorum. Önemli bölümü kravatlı.Önemli bir bölümü de türbanlı. Birine sordum;

- Artık benim de bir işim var. Hem de resmi bir kurumda. Ankara Valiliği Sosyal Hizmetler Biriminde dedi.

Daha önce uçağa binmediği için yakınlarına uçakla gelmiş. Kendi parasıyla almış bileti.

Sonra uçaktayız. BC bölümü boş yine. Ekonomi sınıfı ise tam dolu. Hostese nedenini sordum;

- Artık iş adamları da tercih etmiyor. Ekonomi sınıfında önceden alınmış ucuz biletleri kullanıyorlar.

O zaman kimler BC uçuyor?

- Malum vekiller, bir de çok tanınmış kişiler, bazı gazeteciler, sanatçılar.

Yakınımdaki birkaç kişiye soruyorum; Asker, üniversiteye kayıt yaptırmak için gelen öğrenci ve özel şirketlerde çalışanlar var. Bir özel telefon şirket çalışanı anlattı;

- Yeni pazarlama teknikleri ve satış arttırmanın yolları üzerine eğitim aldık. Krizle birlikte sayımız gittikçe azalıyor. Bu eğitimlere her bölgeden 10 kişi katılırdı şimdi bire indi. Ben de gidip anladıklarımı orada anlatacağım. Ama ne yapsak da satışlar artmıyor. Zaten bize diyorlar ki, artmasa da aman azalmamasına çalışın.

Bu arada hala İstanbul'dayız. yaklaşık 40 dakika sıcaktan bunalmış halde pist başına ilerlemek için bekleşiyoruz. Kaptan sık sık anons ediyor. Kalkış trafiği yoğun, 9. sıradayızdan başladı 5-3 derken kalkıyoruz dediğinde 40 dakika geçmişti.  Arada bir hostla sohbet de ettik. Pist başında kalkış için bekleme rekorunun 1 saat 10 dakika olduğunu anlattı, şanslı olduğumuzu ima etti. 

- Ne oluyor ki? dedim.

Uçaklar adeta motor kapatmadan uçuyor. İnanılmaz yolcu var. Bu da uçakların bakım ve ikmal gibi her sefer öncesinde zamana karşı yarışa neden oluyor. Gecikmelerin bir sebebi de bu.

Bu arada bakın 40 dakikada neye tanık oldum. Pist başını bulmak için beklerken bir THY uçağından yolcular iniyordu. Sonra temizlik ekibi geldi. Daha kaptan içerdeyken temizliğe başladılar. Yakıt ikmali yapılırken yeni uşuş ekibi geldi. Yani uçağı getiren ekip daha ayrılmadan yeni ekip geldi. Selamlaşıp görev değişikliği yapıldı. Askerde nöbet değişimi gibi. Derken uçağın yeni yolcuları geldi, ardından bavulları yüklenmeye başlandı. Yaklaşık 35 dakika içinde bir uçak boşalıyor, yeni uçuş ekibi ve yolcuları geliyor ve muhtemelen 1 saat içinde de tekrar havalanıyor.

Peki uçuş ekibi değişti, tamam. Ya uçağın bakımı, acaba normal şekilde yapılıyor mu?
İnşallah yapılıyordur!

Ankara havaalanındayım. Havaş servisine bindim. Sadece birkaç kişi vardı. Sonra birden doldu. Ama gelenler gelen yolcu bölümünden değildi. Bilet parasını toplayana sordum;

- Ankara Büyükşehir Belediyesi şehir içi otobüs seferi başlattı. Biz 10 lira alıyoruz. Onlar 3.5 liraya taşıyor. Orası dolunca bize geliyorlar. Allahtan ayakta yolcu almıyorlar. Yoksa boş gideceğiz.

Bu gezi notları da gösteriyor ki, ekonomide olası diplerdeyiz hala. Halkımız varsa bile harcamamak için kasıyor. Türbanlıların yükselişini de unutmayalım. Şimdi trend türbanlı olmak, yada türbanlı eşin olması.