EURO BÖLGESİ’NDE Kİ DARALMANIN , KÜRESEL EKONOMİYE ETKİLERİ SINIRLI MI OLACAK ?

02 Mart 2010 Salı

ABD'nin 2010 yılı bütçe rakamları geçen ay Obama hükümeti tarafından açıklandı. Buna göre, 2010 yılı bütçesi, 3.8 trilyon dolar, bütçe açığı ise 2 trilyon dolar civarında öngörülmekte. Gelecek on yıl içinde ise ABD bütçe açığının 2020 yılında 1 trilyon dolar seviyesinin altına inebileceğini beklenmekte. Bu durum, gelecek yıllarda tasarruf sahiplerinin gelir ve tasarruflarında gerileme, enflasyonda artış ve doların rezerv para liderliği sona erdirebilir. Hiç şüphesiz, doların değer kaybı; altın, petrol gibi emtiaların değerini arttırabilir. 2010 senesi ve önümüzdeki yıllarda, ABD ekonomisinin içinde bulunduğu olumsuz hava, AB ve Japonya'daki durgunluğu hızlandırabilir duruma gelebilir. ABD Merkez Bankası’nın, küresel krizde ekonomiye destek vermek için daha önce benzeri görülmemiş ölçüde verilen teşvikleri geri çekmeye başlayabileceğini söylemesi sonrası Dow Jones endeksinin düşüş ile açılması ve diğer borsaları etkilemesi, ekonominin hala kırılgan olduğunun en büyük göstergesi niteliğindedir. FED, finansal krizle mücadele etmek için gösterge faiz oranını neredeyse sıfıra kadar çektikten sonra ekonomiye 1 trilyon dolardan fazla miktarda para desteği vermişti. Bernanke’nin açıklaması sonrasında Dow Jones endeksi, şubat ayında büyük düşüş yaşamıştı.

Geçen hafta AB istatistik kurumu Eurostat tarafından açıklanan istihdam verilerine göre, ocak 2010’da işsizlik oranı da yüzde 9,5 oldu. İşsizlik oranları, geçen yılın aynı döneminde Euro Bölgesi'nde yüzde 8,5 ve AB'de yüzde 8 düzeyindeydi.AB'de işsizlik oranı en yüksek ülkeler yüzde 22,9'la Letonya, yüzde 18,8'le İspanya, yüzde 15,5'le Estonya, yüzde 14,6'yla Litvanya ve yüzde 13,8'le İrlanda olurken en düşük oranlar yüzde 4,2'yle Hollanda, yüzde 5,3'le Avusturya ve yüzde 5,9'le Lüksemburg'da kaydedildi. Ocak ayında işsizlik oranları AB'nin büyük ekonomilerinden Almanya'da yüzde 7,5, İngiltere'de yüzde 7,8, İtalya'da yüzde 8,6 ve Fransa'da yüzde 10,1 olarak hesaplandı.

Euro bölgesini incelediğimizde, Yunanistan, Portekiz ve İspanya’nın ekonomilerinde ki daralma; Euro’nun geleceğini belirsizleştirmeye ve küresel ekonomiyi durgunluğa sürüklemeye devam etmektedir. 300 milyar euroyu aşan borç tutarı ile ekonomide zor günler geçiren Yunanistanın olası bir borç ödeyememe riski, Yunan tahvillerine sahip bankaların bilançolarında yeni tahribatlara yol açacaktır. AB tarafından geçen hafta onaylanan Yunanistan mali bütçesine göre, geçen yıl gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 12,7'si oranındaki bütçe açığı rakamının, 2012 yılına kadar yüzde 3'ün altına inmesi hedeflenmektedir ki ihracat rakamı düşük, yaşlı nüfusa sahip olan Yunan ekonomisinin 2010 yılının tamamında, Euro bölgesini zor durumda bırakacağı beklenmektedir ve, Yunanistan’ın IMF yardımını kabul etmemesi durumunda, Euro’nun dolar karşısında ki liderliği de değer kaybına uğrayabilecektir.

2010 yılı içinde Euro bölgesinde yaşanacak ekonomik gelişmeler, Türkiye ekonomisini derinden etkileyebilir. Türkiye turizm gelirinin % 60’ından fazlası, ülke ihracatının % 50’sine yakın bir oranı AB ülkelerine yapılmaktadır. Euro para biriminde ki değer kaybı, Türkiye’nin ihracat ve turizm gelirlerinin azalmasına neden olabilir.

AB ve ABD’nin, 2010 yılında krizden çıkış çabaları büyük bir hızla devam etmektedir. Küresel durgunluk, 2010 yılının 3. çeyreğinden itibaren düzelmeye geçse bile gerçekte çözülmesi gereken bir çok sorun varolduğu açıktır. Öncelikle, 2010 yılı ve sonrası; ekonomik canlanma oldukça yavaş bir ivme ile sürecektir. Ülkelerin, geçmiş yıllardaki büyüme potansiyellerine ulaşmaları uzun zaman alacaktır. İşsizlik kolay çözülecek bir sorun gibi hala gözükmemektedir. ABD’de krizin başladığı 2007 Ağustos ayından bu yana 7 milyon kişi istihdam dışı kalmıştır. Daralan istihdam yanında, piyasaya yeni girenlere de iş bulunması gerekmektedir. Konut ve özellikle ticari konut piyasalarının kriz öncesine dönmesi en az 3- 4 yıllık bir süreci zorlayacak gibi görünmektedir. Kamu borç oranında ki artış muhtemelen, 2013-14 yıllarında kontrol altına alınabilecektir

Küreselleşme ve teknolojide yaşanan gelişmeler, bütün sektörleri yoğun bir rekabet ortamında faaliyet göstermeye zorlamakta ve geleceğin riskini arttırmaktadır. Sermayenin daha etkin kullanılması, etkin risk yönetimi ve düzenli nakit akımlarını yaratmak için şart olmuştur. Küresel finans krizinde ki gelişmeler, bu amacı gerçekleştirecek yönetim anlayışının değer yaratmayı esas alan yönetim biçimi olduğunu göstermektedir. Değerin geleceği, şirketlerin ürettikleri bilgi ve teknoloji ile gerçek güç haline gelebilecektir. Bu amaçla, 2010 yılı ve sonrasında, bilgi ve insan kaynağı; rekabet gücüne sahip, kendini sürekli yenileyen çağdaş şirketlerin sahip olacağı en temel göstergelerden biri olacaktır. Sonuç olarak, 2010 yılında şirketlerin bilgi ve insan kaynağını doğru ve etkili bir şekilde kullanması, diğer bir deyişle entellektüel sermayenin doğru yönetilmesi halinde, rekabet güç kazanacak; etkinlik ve verimlilik artacak, şirketler küresel finans krizinden en az hasarla çıkacaktır.