SON ÇEYREĞE GİRERKEN

24 Eylül 2009 Perşembe

AB İstatistik kurumu Eurostat’ın geçen ay yayınladığı istihdam verilerine göre, AB ülkelerinde işsizlik oranı, 2009 yılında yüzde 2 civarında arttı. Geçen yıl, % 7,5 olan işsizlik rakamının % 9,5’a ulaşması, AB’de son yıllarda yaşanan en yüksek işsizlik oranı olarak açıklandı. Son açıklanan verilere göre AB üyesi 27 ülkede 21 milyon 794 bin işsiz bulunduğu sadece 2009 yılında 5 milyon 111 bin yeni işsiz kaydedildiği belirtildi. Son açıklanan istatistiklere göre, AB ülkelerinin istihdam kayplarına baktığımızda; Hollanda (yüzde 3,4), Avusturya (yüzde 4,4), Kıbrıs Rum kesimi (yüzde 5,5), Danimarka (yüzde 5,9), Slovenya (yüzde 6), Romanya (yüzde 6,2), Çek Cumhuriyeti ve Lüksemburg (yüzde 6,4), Bulgaristan (yüzde 7), Malta (yüzde 7,3), İtalya (yüzde 7,4), Almanya ve İngiltere (yüzde 7,7), Belçika (yüzde 8), Polonya (yüzde 8,2), Yunanistan ve Finlandiya (yüzde 8,7), Portekiz ve İsveç (yüzde 9,2), Fransa (yüzde 9,8), Macaristan (yüzde 10,3), Slovakya (yüzde 12), İrlanda (yüzde 12,5), Estonya (yüzde 13,3), Litvanya (yüzde 16,7), Letonya (yüzde 17,4), İspanya (yüzde 18,5) olduğu görülmektedir.

Küresel finans krizinin, ülkemizde neden olduğu istihdam kaybına baktığımızda ise, tablo pek içi açıcı görünmemektedir.

TÜİK’in Haziran 2009-2008 istatistiklerine göre, 15 yaş ve yukarı nüfusun, (51,6 milyon kişi) 22 milyon kişisi istihdam edilebilir durumdadır. Bu rakam 15 yaş ve üzeri nüfüsun %42,6’ısıdır. 2008 yılı haziran ayında % 9,4 olan işsizlik oranı, 2009 yılı haziran ayı’nda % 13,’e yükselmiştir. Sadece 2009 yılında % 3,6 yükselen işsizlik oranı, AB’nin 2009 yılı işsizlik oranının yaklaşık olarak yarısı kadardır.

15-24 yaş arası kabul edilen, Genç Nüfus işsizlik oranlarını incelediğimizde, 2008 yılında % 18 olan istihdam kaybı 2009 yılında % 23,7’ye yükselmiştir. (bknz. Tablo 1 )

Eylül ayında, açıklanan istatistiklere bakıldığında, ekonominin geleceğine yönelik endişelerin devam ettiği görülmektedir. Türkiye İstatistik Kurumu ( TÜİK ) tarafından açıklanan, 2,çeyrek büyüme rakamları ile Temmuz ayı sanayi üretim verileri ve ağustos ayı imalat sanayi kapasite kullanım oranlarına göre, Türkiye ekonomisi, 2. çeyrek’de % 7 oranında küçüldü. Türkiye ekonomisi açıklanan bu rakamla birlikte üst üste üç kez daralmış oldu. Küresel finans krizinin etkisi ile, 2008 dördüncü çeyrekte yüzde 6.5 küçülen ekonomi, 2009 ilk ve ikinci çeyrekte de yüzde 14.3 ve yüzde 7 küçüldü. Temmuz ayı sanayi üretim verilerine göre; üretim, bir önceki yıla göre yüzde 9.2 geriledi. Haziran 2009'a göre ise üretim yüzde 0.9’luk çok sınırlı bir artış kaydetti. (bknz. Tablo 2 ). Ağustos ayı imalat sanayiinde kapasite kullanım oranı, geçen yılın aynı ayına göre % 6,5 , bir önceki aya göre ise % 2,6 oranında azalarak, % 69,7 seviyesine gerilemiştir. Ağustos ayında, işyerlerinin, tam kapasite ile çalışmamasının en önemli nedeni iç ve dış talep talep yetersizliğidir. 2. çeyrek büyüme rakamları ve Temmuz sanayi üretim verileri ve ağustos ayı kapasite kullanım oranları, toparlanmanın çok hızlı gerçekleşmeyeceğini bir kez daha göstermektedir. Ekonomi halen yerinde saymaktadır ve büyümeyi pompalayacak, her hangi bir olumlu gelişme şimdilik yoktur. Türkiye ekonomisi için tehlike çanları çalmaya devam etmektedir. Neden? Dış ticaret açığı, temmuz ayında 17 milyar dolar civarına gerilemiştir. Bu durum, cari işlemler açığını da küçültmektedir. Olumlu bir gelişme gibi görünse de cari açık, alınan ekonomik tedbirler sonucu küçülmemiştir, ithalat duraklama dönemine girdiği için küçülmüştür. Son çeyrek de ihracat rakamlarında beklenen yükselişin gerçekleşmemesi, dışarıda ve içeride tüketimin canlanmaması sebebi ile, özel sektörün üretim yapamaması, hazinenin kaynak ihtiyacını arttırarak sermaye piyasaların dalgalanmasına, altın ve döviz fiyatlarının yükselmesine neden olabilir. Bu durum, küçülen cari açığı bile kapatmaya yetmeyebilir. Özellikle, mali piyasalarda, altının ons fiyatının dolar bazında 1000 dolar düzeyine yaklaşması,hatta aşması, istikrarsızlığın devam ettiğinin bir göstergesi olarak algılanmalıdır. 2009 yılı, üçüncü çeyrek büyüme rakamının da 1. ve 2.çeyrek gibi negatif çıkacağı beklentisi, istihdamda daralmanın gelecek aylarda artacağına işaret etmektedir. Ekonomide canlanma beklentisi çok yavaş gerçekleşmektedir. Dördüncü çeyrek büyüme beklentisi de çok yüksek gerçekleşmeyecektir. Merkez Bankası, talep yetersizliğinden dolayı, tüketimin canlanması için faiz indirimlerine devam etmektedir. 2008 yılından bu yana tahminen, 1,5 milyon kişi işini kaybetmiş durumdadır. İşsizlik artışına paralel olarak da her sene en az 300-400 bin yeni iş gücü üniversitelerden, meslek okullarından mezun olarak ekonomiye katılmaktadır. Özel sektörün istihdamı arttıracak ve sanayi üretimine ivme kazandıracak açılımlar yapması, bankaların kredi musluklarını açması ve güven bunalımının aşılması ile gerçekleşecektir. Ülkemizde, tüketimi canlanması için süratle, üretime dayalı büyüme potansiyelini yakalaması gerekmektedir.