KÜRESEL FİNANS KRİZİ 2010 YILI’NDA SÜRPRİZ YAPABİLİR

28 Ocak 2010 Perşembe

Ocak ayının son haftasına girdiğimiz şu günlerde küresel dalgalanmaların devam edeceğine yönelik beklentiler hız kazanmaya başladı. Geçen hafta Çin hükümeti, 2010 yılı’nda bankaların vereceği kredilere sınırlama getireceğini açıkladı, bu haber sonrası Asya borsalarında düşüş başladı, ardından Başkan Obama’nın bankacılık sektörü üzerine yaptırımlar uygulayacağını açıklaması ve kar paylarının 2010 yılında dağıtılmaması uyarısında bulunması, piyasalarda soğuk duş etkisi yarattı. Yunanistan’ın 300 milyar doları aşan borç tutarının AB ekonomisi için büyük bir kaynak maliyeti yaratacağı, özellikle, İspanya, İtalya, Portekiz, İngiltere gibi gelişmiş Avrupa ülkelerinde de benzer risklerin 2010 yılına damgasını vuracağı öngörülmektedir. Standart & Poors’un Japonya’nın kredi notunu düşürmesi ve Japon Hava Yollarının iflas edebileceği beklentisi; 2010 yılı genelinde küresel finans krizinin devam edeceğini göstermektedir. 2010 yılı içinde ön plana çıkacak en önemli risk; ABD ve dünya ekonomisinin, özellikle Avrupa’nın zayıf ve cansız bir toparlanma sürecinden geçmesi olacaktır. A.B.D hükümeti’nin, bankaların mali işleyişini kontrol altına almak istemesinde en büyük neden, 2007 Ağustos ayında başlayan Mortgage krizinin tekrarlanmasını önlemek içindir ki, alınan tedbirler çok doğru bir yaklaşım olmakla birlikte, piyasaların bu duruma hala hazır olmadığı çok net görülmektedir. Eğer, piyasalar ABD hükümetinin bankalara yönelik alacağı kararları desteklemez ise, ABD ve Avrupa'daki finansal kurumlar, konut Mortgage'ları gibi, ticari gayrimenkul, kredi kartları ve diğer tüketici kredileri de ciddi risklerle karşılaşabilir. 2010 yılında, ABD ekonomisinin durgunluktan çıkacağına yönelik iyimser beklentilerin artması durumunda FED, faiz oranlarını arttırmaya başlayabilir. Ancak, ABD ekonomisinin, 2010 yılında hızlı bir yükseliş trendine gireceği beklentisine yönelik makro veriler henüz alınamamıştır. 2010 yılı içinde bir diğer sıkıntı FED’in ABD tahvillerini fonlamak dan vazgeçmeye başlaması olacaktır. Şu ana kadar; FED, bankaları fonlayarak, tahvil satın alarak resesyonun sona ermesi için piyasada ki likiditeyi arttırmıştır. Günden güne artan likidite, dünyanın herhangi bir ülkesine carry trade olarak gitmek de, ortaya çıkan şişirilmiş balonlar, borsalar da beklentilerin üzerinde getirilerin elde edilmesine neden olmaktadır. Özellikle İMKB, 2009 yılı içinde en fazla değer kazanan 2. borsa olmuştur. Ekonominin öncü göstergesi olan borsalar, Mart 2009’dan bu yana müthiş bir yükselme içine girmiştir. Ancak, burada ki en büyük risk, küresel finans krizinin sona erdiğine dair, ancak gerçeği yansıtmayan haberlerin borsalarda artışa neden olmasıdır. Yakın bir gelecekte başta ABD ve Avrupa ülkeleri olmak üzere, İMKB’nin de içinde olacağı dünya borsalarında düzeltme olması gerekliliği artmaktadır. Aksi takdirde, istihdam yaratmayan, büyüme oluşturmayan veriler ile borsaların yükselmeye devam etmesi, krizin 2010 yılında çift dipli resesyon yapacağına dair endişeleri arttıracaktır. Bugün Dow Jones endeksinde konut sektöründe değer kaybedenler, borsalarda büyük gelir elde etmektedir. Ancak, borsalarda ki yükseliş, istihdam ve konut sektöründe ki sıkıntıları düzeltememiştir.

2010 yılı, tüm dünyada ve Türkiye’de son derece ciddi riskleri gündemde tutmaya devam edecektir. Vergi indirimlerinin ve teşviklerinin 2010 yılında devam etmesi bütçe açıklarını arttıracağından, hükümetler tarafından pek kabul görmeyecektir. ABD ekonomisinin 8 trilyon dolara varan kamu borçlarının azaltılmasına yönelik tedbirlerin süratle alınması gerekmektedir.

Türkiye ekonomisi, 2010 yılına % 13-14’e yaklaşan işsizlik rakamları ve - % 6 olarak beklenen 2009 büyümesi ile girmiş bulunmaktadır. Bugün, Türkiye ekonomisinde talep daralması yaşanmaktadır. Yatırımlar durma noktasına gelmiştir. Krizden çıkabilmek için talebin canlanması gerekmektedir. Türkiye ihracatının % 65-70’inin Avrupa ülkelerine yapılıyor olması, Avrupa’nın 2010 yılı içinde toparlanmasının çok güç olacağı beklentisi, satışların azalmasına neden olabilir. Avrupa Ekonomisinin durgunluktan çıkamaması, Euro para biriminde değer kaybı yaratabilir. Bu durum ihracatçı için bir diğer risk unsurunu oluşturmaktadır. Cari işlemler açığının sürdürülebilmesi, dış kaynak ihtiyacını arttırmaktadır. Dış kaynak ihtiyacının artması, Merkez Bankası faizlerinin daha fazla inmemesine neden olacaktır. Hatta, 2010 yılının ikinci yarısın’nda kaynak maliyetlerinin artması, fazileri tekrar yükseltebilir. İç talep canlanmadığı sürece, üretimde çarkların dönmemesi, istihdamda daralma riskini arttıracaktır. 2010 yılında Türkiye’nin en önemli sorunu işsizlik ve büyüme olacaktır. Talebin canlanmadığı bir ekonomide enflasyon riski söz konusu olmayacağına göre öncelikli hedefler, büyüme ve istihdam politikaları üzerine olmalıdır.

2010 yılının ülkemize ve tüm dünya insanlarına sağlık, mutluluk, başarı ve huzur getirmesini diler herşeyin gönlünüzce olmasını dilerim.