Global piyasalarda ‘dipten dönüş’ havasına dikkat

06 Nisan 2008 Pazar

Nisan ayının ilk günleriyle birlikte, uluslararası piyasalarda ‘artık en dibin görüldüğü’ne dair bir görüş öne çıkarılmaya başlandı. Bunun anlamı global piyasaların artık kötü haber satın almak istememesi olabilir.

Gerek global piyasalar, gerekse de yurtiçi piyasalar açısından, aktörlerin ve profesyonellerin yine ikiye bölündükleri bir ana geldik. Grubun yarısı, dünya borsalarında ve uzantısı olarak İMKB’de gözlenen iyileşmeyi, yeni ve daha sert bir düşüşten önceki bir mola veya daha amatör yatırımcıları oyuna, hatta tuzağa çekmek için atılan adımlar olarak değerlendirmekte. Yani, bu grupta kötümserlik henüz etkisini kaybetmiş değil. Diğer grupta ise, artık kötü haber satın alma eğiliminin bittiği, dünyanın önde gelen bankalarının kredi krizi nedeniyle uğradıkları zararların en yüksek seviyesine ulaştığı ve ABD ekonomisinin bir resesyon gerçeği ile karşılaşmayacağı beklentisi ağırlık kazanmış durumda. Bu nedenle, en dip noktaları denediklerini düşündükleri dünya borsaları ve dolayısıyla İMKB için artık sürecin ‘yükselme’ olduğu görüşünü dile getiriyorlar. Nitekim, Bloomberg gibi ekonomi haber kanallarında dünyanın önde gelen bankalarının kredi krizine iyi dayandıkları ve bu tarihten sonra yeni iflasların gündeme gelme ihtimalinin hayli zayıf olduğu vurgulanıyor.

ABD yüzde 1 büyüyebilir

ABD merkezli ekonomi tahmin kurumları, ABD’nin iç ekonomik dinamiklerindeki yavaşlamaya rağmen, global talebin yılın ilk çeyreğinde canlılığını koruması sayesinde, ABD firmalarının iyi bir ihracat performansı ortaya koyduklarını, ABD’ye yönelik turizm hareketliliğinin de oldukça iyi olduğunu vurguluyorlar. Bu nedenle, yılın ilk çeyreği için, tüm resesyon beklentilerine rağmen, ABD ekonomisinin yüzde 1 büyüyeceğine dair beklenti ön plana çıkıyor. ABD’li uzmanlar, 2001 yılını, 11 Eylül dönemini hatırlatmakta. Bu dönemde, 131 milyon 518 bin kişi olan ABD’deki istihdamın, 18 ay sonra, yani 2003 yılı nisan ayında 129 milyon 847 bin kişiye kadar gerilediği hatırlatılıyor. Yani, tarım dışı istihdamda 1 milyon 671 bin kişilik bir azalma söz konusu olmuş. Yani, 1,5 yıllık dönemde, ABD ekonomisinde ortalama 93 bin kişi işini kaybetmiş. Aynı dönemde, 1,5 yılın çeyrek dönemlik büyüme verilerine bakıldığında, yüzde 1.6, 2.7, 2.2, 2.4, 0.2 ve 1.2. Yani, 1,5 yıllık dönemde, ABD tarihinin en sıkıntılı dönemlerinden birisini yaşamış olmasına rağmen, ortalama büyüme yüzde 1,7 olmuş. Bu nedenle, ABD’li uzmanlar, tarım dışı istihdam verisinin kötü gelmesinin, ABD ekonomisinin resesyona sürüklendiği anlamına geldiği yönündeki yorumları iddialı buluyorlar. Kaldı ki, ABD Merkez Bankası (FED) için riskli sayılabilecek işsizlik oranı yüzde 5,2 aşıldıktan sonra başlıyor. Bu nedenle, işsizlik oranının yüzde 5,1’e yükselmiş olması da, yine ABD’li uzmanlar açısından önemli bir risk olarak algılanmamakta. Son bir nokta olarak, yine 2003 yılında ABD’de işsizlik oranının yüzde 6,4’e kadar yükseldiğini hatırlatalım.

Dolar güçleniyor

Uluslararası döviz piyasası uzmanları, hafta sonu, ABD ekonomisine duyulan güvenin yeniden hareketlendiği ve dünyanın önde gelen bankalarından artık yeni bir iflas haberi çıkmasının hayli zorlaştığı görüşünü öne çıkardılar. Bu nedenle, piyasalara yeni güvenin gelmekte olduğu görüşü öne çıkarıldı. Keza, 16 Ocak’tan bu yana süregelen küresel türbülansın da artık sönme noktasına geldiği görüşü öne çıkmakta ve bu nedenle dolar satın almanın akıllıca olacağı belirtilmekte.

Doların euroya karşı göreceli olarak güçlenmesinde, FED’in 30 Nisan’da açıklayacağı faiz kararına yönelik olarak, evvelki hafta Chicago Vadeli işlem Borsası’ndaki işlemlerde, yüzde 48’lik bir oranda 0,50 puanlık, diğer bir deyişle baz puanlık indirim destek görürken, geçtiğimiz hafta bu oran yüzde 38’e geriledi. Buna karşılık, bu hafta perşembe günü nisan ayı olağan faiz toplantısını yapacak olan Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) ise, yine bu hafta Avrupa bankalarından gelecek birinci çeyrek kar-zarar açıklamalarına bağlı olarak, 0,25 puanlık faiz indirebileceği konuşuluyor. Bu nedenle, perşembe gününe kadar, yani ECB faiz kararını açıklayana kadar, söz konusu beklentilere bağlı olarak euro-dolar paritesinde aşağı yönde bir hareket gözlenebilir. Nitekim, paritenin 1,5790 dolar seviyelerinden, 1,5740 seviyelerine gerilediği görülüyor. Türkiye’de de bu gelişmeye bağlı olarak dolar-YTL kuru, iç siyaset ve ekonomi başlıklarına bağlı olarak, 1,28-1,32 YTL bandında hareket edebilir.

Dövizle ilgili ‘hurafeler’e dikkat

Hükümet’in takip etmesi gereken önemli bir sorun, piyasa ‘hurafeleri’nin ağırlık kazandığı bir dönemin içerisine girdiğimiz gerçeğidir. Bir kez, ‘dolar kurunun mayıs sonunda 1,50 YTL, haziran ayında 1,60 YTL veya temmuz ayında 1,70 YTL’ye’ ulaşacağına dair ‘hurafeler’ başlamışsa, geçmişinde kötü anıları olan yerli yatırımcıların piyasalara yönelik güveni kırılganlaşır ve ne yazık ki, hiçbir makro ekonomik gerekçeye dayalı olmayan söz konusu kur seviyelerini görmek durumunda kalabiliriz. Bu noktada, mart ayında yine 11 milyar dolara dayanan aylık ihracat hacmiyle, Türkiye’nin ihracatta rekorlar kırmayı sürdürdüğünü ve 2007’nin ilk çeyreğine göre, böyle bir dünya ekonomisinde Türk ihracatçısının ihracat hacmimizi yüzde 26,5 arttırdığını da gözlemledik. Bu nedenle, özel sektörün yatırım şevkini ayağa kaldıracak adımlar atılması halinde, Türk ekonomisi de iyi bir toparlanma gösterecektir.