Yurtiçi piyasa ‘iyimser’ senaryoya hazır değil

09 Nisan 2008 Çarşamba

AK Parti her ne kadar siyasi süreci yumuşatma kararı almış olsa da, yerli ve yabancı yatırımcıların pozisyonlarında ‘iyimser senaryo’ aralığına geçiş zaman alacak. Cevap bekleyen başlıkların netleştirilmesi gecikirse, süreç uzayabilir.

Başbakan Erdoğan’ın ekonomi kurmaylarıyla toplandığı zaman diliminde, ekonomi yönetiminin şu iki soruya ivedilikle cevap bulması gerektiği fikri parmaklarımın ucundan kaydı. Birincisi, tüketici güveninin nasıl yükseltilebileceği; diğeri ise, reel sektörünün güveninin nasıl ayağa kaldırılacağı. Çünkü, bir ulusal ekonominin büyümesi için iki kaçınılmaz harcama kalemi var; birincisi tüketim harcamaları, diğeri yatırım harcamaları. Hazine Müsteşarı Çanakçı’nın geçtiğimiz haftalarda Adana’da gerçekleştirdiği bir sunumda, 1993-2002 döneminde özel sektör yatırım harcamalarının ekonomik büyümeye katsı ısadece yüzde 0,6. Bu derece zayıf bir özel sektör yatırım harcaması sonucunda, aynı dönemde Türk ekonomisinin ortalama yüzde 2,9 büyüyebilmiş olması şaşırtıcı olmamalı. 2003-2006 döneminde ise, Türk ekonomisi ortalama yüzde 7,4 büyürken, özel sektör yatırım harcamalarının büyümeye katkısı yüzde 3,7. Yani yüzde 50’lik bir katkı söz konusu. O halde, tüketici güveni diplerdeyken, özel sektör yatırım harcamasını iyice azaltırsa, 2008 yılında büyümenin yüzde 4 ve altına gerilemesi de beklenebilir. Neticede, bu tür değerlendirmelerin piyasa aktörlerini durağan senaryo aralığında tutacağı ifade edilebilir.

Faiz 17,5’un altına inmeli

Durağan senaryo aralığında, dolar kuru için 1,2-1,38 YTL bandı, Hazine 2. el faizi için yüzde 17,5-20,0 bandı ve İMKB 100 Endeksi için ise 50 bin-40 bin puan bandı tanımlanabilir. Piyasa aktörlerinin özellikle dolar kurunda ve İMKB 100 Endeksi için iyimser senaryo aralığına geçişe ikna edilmeleri, Hazine 2. el faizlerinin yüzde 17,5’in altına gelmesi ile mümkün gözüküyor. Yani, bono-tahvillere yeniden alım gelmesi gerekmekte. Hazine kağıtlarına yeniden talep gelebilmesi için ise, öncelikle ‘IMF’ başlığının netleşmesi gerekecek. Ekonomi çevrelerinde yapılan değerlendirmeler, ‘İhtiyari Stand-by’ modeline işaret ediyor. Bununla birlikte, Hazineden sorumlu Devlet Bakanı Şimşek’in açıklamalarına bağlı olarak, söz konusu anlaşma modelinin ne olacağını öğrenmek için nisan sonunu beklememiz gerekecek. Söz konusu modeli netleştirmeye yönelik çalışmalar, anlaşılan IMF-Dünya Bankası ilkbahar toplantıları sürecinde de devam edecek. Türkiye’ye gelen IMF Heyeti’nin Ankara bazlı çalışmaları tamamlandıktan sonra, Washington’da detayların konuşulmaya devam edileceği anlaşılıyor. Sosyal Güvenlik Reformu’nun son halini ‘yeterince’ reformist bulmayan IMF; yeni anlaşma sürecine yönelik olarak farklı bir duruş sergileyecek mi, Hükümet’ten ve ekonomi yönetiminden daha net taleplerde bulunacak mı, bunu zaman gösterecek.

IMF Başkanı ‘kale’yi yıktı

Söz IMF’den açılmışken, IMF Başkanı Strauss-Kahn’ın, dünyanın önde gelen ekonomilerini para ve sermaye piyasalarına küresel düzeyde bir kamu müdahalesi için birlikte hareket etmeye devam etmesi, IMF’in temsil ettiği ekolün de ‘sınıfta kalması’ anlamına geliyor. Kimin aklına gelirdi ki, ‘kayıtsız-şartsız’ neoliberal okulun kalesi konumundaki IMF’in Başkanı çıkacak ve rakip konumundaki Keynesyen Okul’un görüşlerini öne çıkaran açıklamalarda bulunacak. Anlaşılan o ki, iki ekol arasında 1990’lı yılların başından bu yana süregelen ‘savaş’, neoliberal kanadın, yeni keynesyen kanada 3 mevzi kaybetmesi ile yeni bir sürece girdi. Enron ve ardından patlak veren ‘subprime mortgage’ neoliberallerin itibarını ayaklar altına alınca, IMF Başkanı bile yeni keynesyenler medet umar hale gelmiş.

Kredi krizinin, Çin ve Hindistan gibi gelişmekte olan ekonomileri de tehdit edebileceğini vurgulayan Strauss-Kahn, menkul kıymet ve gayrimenkul piyasaların desteklenmesi gerektiğine işaret ediyor ve önde gelen hükümetlerin dünya ekonomisini toparlamak adına, ortak bir uluslararası müdahale modeli oluşturmaları gerektiğini vurguluyor. Bu durumda, gerek Hükümetin, gerek kurmayları ile durum değerlendirmesi yapan Başbakan Erdoğan’ın, gerekse de ekonomi yönetiminin bu çağrıları değerlendirmesi gerekiyor. Çünkü, konu uluslararası düzeyde de, ekonomik büyümenin korunması için alınabilecek ek önlemlerin tartışıldığı bir sürece kayıyor. TCMB Başkanı Yılmaz’ın, bu çerçevede para politikası modelini gözden geçirebilecekleri yönündeki açıklaması, bu gelişmeleri dikkate almış bir açıklama olarak da değerlendirilebilir.

ECB faiz indirmeyecek

Tüm bu değerlendirme ve gelişmelerin ışığında, global piyasa aktörleri Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB), yarın ki toplantısından bir faiz indirim kararı çıkması ihtimaline odaklanmıştı. Bu nedenle, bir ara euro-dolar paritesi 1,56 doların bile altını gördü. Ancak, toplantıya 48 saat kala, global piyasalarda görüş, bu ay da ECB’nin faiz değiştirmeyeceği yönünde şekilleniyor gözüküyor. Bu nedenle, parite de yeniden 1,58 dolara yaklaştı. ECB faiz indirmez ve FED de 0,50 puan indirir ise, paritenin 1,60-1,62 dolar aralığını test etme ihtimali hala sıcaklığını koruyor.