‘Kapatılma’ kararı değil, siyasi yasaklar daha kritik önemde

Para ve sermaye piyasalarının akıbetini yakından ilgilendiren bir davanın sonuç aşaması 28 Temmuz Pazartesi günü başlıyor. Anayasa Mahkemesi’nin Adalet ve Kalkınma Partisi’nin kapatılmasına yönelik davayı en az bir hafta konuşması bekleniyor. Son zamanlarda, Hükümet’in, üst mahkemelerin ve hatta Genelkurmay’ın kritik açıklamaları, para ve sermaye piyasalarının kapandığı ve araya hafta sonunun girdiği cuma akşamları yapmayı tercih ettikleri dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesi’nin de kararı 1 Ağustos Cuma günü açıklaması beklenmekte. Ancak, dava sürecinde yetmişi aşan siyasetçinin siyasi yasaklı olup olmayacağına dair detay dikkate alındığında, dava sürecinin 4 Ağustos’la başlayan haftaya sarkma ihtimali de konuşulmakta. Bununla birlikte, davanın 1 Ağustos cuma gününe kadar biteceğini bekleyenlerin oranı yüzde 70’ler mertebesinde. 6 Ağustos çarşamba gününe kadar sarkacağını bekleyenlerin oranı ise yüzde 25. Kısaca vurgulamak gerekirse, 8 Ağustos’a kadar sarkacak bir dava sürecini bekleyenlerin oranı ise bir hayli düşük.

Kapatma davasının Adalet ve Kalkınma Partisi’nin kapatılmasına yönelik bir kararla tamamlanacağı görüşü 3-4 hafta öncesine kadar yüzde 85 oranında bir piyasa aktörü tarafından kabul edilmiş bir olasılıktı. Ancak, son 2 hafta içerisinde, piyasa aktörlerinin görüşlerinde bir değişiklik hissediliyor ve bu çerçevede kapatma davasının ‘kapatılma’ yönünde bir kararla tamamlanacağı olasılığını kabul edenlerin oranı yüzde 85’den yüzde 55’e düştü. Yani, partinin kapatılmayabileceği yönündeki görüşün tırmandığı gözleniyor. Bu nedenle, para ve sermaye piyasalarındaki iyimserliği, salt Adalet ve Kalkınma Partisi’nin kapatılması yönündeki kararın fiyatlara yansıması olarak değerlendirmemek gerekiyor. Dolar-YTL kurunun 1,18-1,22 YTL seviyesine, yüzde 22’lere yaklaşmış Hazine 2. el faizlerinin, yüzde 20,30-20,50 bandına geri gelmesinde ve İMKB 100 Endeksi’nin birkaç kez 39 puan seviyelerine yakın bir seviyeye test etmesinde, partinin kapatılmaması yönündeki bir karar olasılığına verilen desteğin etkisi de göz ardı edilmemeli.

O halde senaryoları tek tek ele almak gerekir ise;

1. Senaryo: Adalet ve Kalkınma Partisi için ‘kapatılmaması’ yönünde karar çıkacağının beklendiği bu senaryo, temmuz başında Yüzde 15’ler mertebesinde destek görürken, söz konusu destek yüzde 45’lere ulaştı. Partinin Hazine yardımları konusunda mali bir ceza alması ile sonuçlanacak dava süreci ile ilgili bu senaryo, siyasi belirsizliği tam anlamıyla ortadan kaldıracağından dolayı, beklenti dolar kurunda 1,14-1,18 YTL, Hazine 2. el faizlerinde yüzde 17,5-20 bandına geri geliş ve İMKB 100 Endeksi’nde ise 39 bin puandan başlayarak, önce 42 bin 500, ardından da 46 bin 500 puanın kırılması halinde, 50 bin puana kadar sürecek bir tırmanış olarak tanımlanıyor. İMKB 100 Endeksi’nin yukarı doğru tırmanışında, uluslararası borsa koşulları da etkili olacak. Eğer, ABD borsalarında hayli sıkıntılı bir tablo var ise, davanın ‘partinin kapatılmaması’ yönünde bir kararla bitmesi, küresel piyasa koşulları hayli kötü ise, İMKB 100 Endeksi’ni ancak 42 bin 500-44 bin aralığına kadar getirecektir. Bu noktada, dış konjonktür hayli sıkıntılı iken, endeksin 50 bin puana kadar tırmanışını sürdürmesi olasılığı pek inandırıcı durmayacaktır.

2. Senaryo: Yüzde 85’ler oranında bir olasılıktan yüzde 55’ler mertebesinde bir olasılığa gerilemiş olan 2. Senaryo, söz konusu davanın ‘partinin kapatılması’ yönünde bir kararla çıkacağı yönündeki bir senaryo olarak tanımlanmakta. Ancak, söz konusu 2. Senaryo’nun ikiye ayrıldığı da ifade edilebilir.

Senaryo 2A: Anayasa Mahkemesi, Adalet ve Kalkınma Partisi’nin Kapatılması ve siyasi yasakların yürürlüğe girmesi yönünde karar alır. Bununla birlikte, partinin kapatılması sonrası, bağımsız hale gelen milletvekilleri önemli bir kenetlenme ortaya koyar. Bu çerçevede, 276’ın üzerindeki yeterli milletvekili sayısı ile, Meclis’ten erken genel seçim kararı çıkar ve başta Başbakan Erdoğan olmak üzere, siyasi yasaklı olması beklenen siyasiler, erken genel seçimle, bağımsız milletvekili olarak yeniden Meclis çatısı altına dönerler ve Adalet ve Kalkınma Partisi’nin kapatılması ile, mevcut milletvekillerinin iştirak ettiği bir parti, erken genel seçimlerde yeniden yüksek bir oy alır ve tek başına iktidar olur. Recep Tayyip Erdoğan ise, yeniden bağımsız milletvekili seçilir ve erken genel seçimde en yüksek oy oranını almış ve tek başına iktidar olmuş olan parti, Cumhurbaşkanlığı’na Bakanlar Kurulu listesini bağımsız milletvekili Erdoğan’ın başbakan olarak teklif edildiği bir liste olarak takdim eder. 2-3 aylık bir belirsizlik sonrası, mevcut partilerden birisine dahil olmuş olan eski Adalet ve Kalkınma Partisi milletvekilleri sayesinde, tek başına iktidar olmuş olan söz konusu partiyle yola devam edilir.

Bu senaryoda, Adalet ve Kalkınma Partisi üst yönetiminin, yeni bir parti kurmak yerine, siyasi hayatımızda yer alan mevcut bir partinin biraz ismini, biraz da amblemini değiştirerek yola devam edilmesini daha uygun gördüğü yönündeki değerlendirmeler ağır basıyor. Piyasa ve ekonomi çevrelerinde, AKP’nin yeni bir parti kurmak yerine, mevcut bir partiyi ayağa kaldıracak bir projeyi daha çok tercih ettiği görüşü yüzde 70’ler mertebesinde destek görmekte. Böyle bir durumda, piyasalar ‘kapatılma’ kararının zaten yüzde 55 olasılıkla beklendiği ve fiyatlara önceden yansıdığı görüşünü öne çıkararak, dolar kurunda 1,22-1,25 YTL bandının geçilmemesi, Hazine 2. el faizlerinde yüzde 20-22 bandının aşılmaması, İMKB 100 Endeksi’nde ise 36 bin 500-39 bin bandının içinde kalınması için ciddi bir çaba sarf edecektir. Küresel piyasa koşullarının da mevcut durumundan daha sıkıntılı bir tabloya işaret etmemesi halinde, yurtiçi piyasa koşullarının bu yapıda şekilleneceği düşünülmekte.

Senaryo 2B: Anayasa Mahkemesi, Adalet ve Kalkınma Partisi’nin Kapatılması ve başta Başbakan Erdoğan olmak üzere, 70’in üzerinde siyasetçinin siyasi yasaklarının ömür boyu devam etmesi yönünde karar alır. Bu senaryo, şu anda çok düşük bir olasılık olarak kabul edilen; ancak, gerçekleşmesi halinde piyasaları bir hayli endişelendirecek ve dalgalanmayı hayli arttıracak bir senaryo olarak değerlendirilmekte. Çok düşük bir olasılık söz konusu olsa da, bu senaryonun gerçekleşmesi halinde, hem döviz kurlarında, hem faizlerde, hem de hisse senedi fiyatlarında sert hareketler olacağı bekleniyor.

Çünkü, bu tür bir senaryo olasılığı gündeme geldiğinde, partinin kapatılması sonrası bağımsız hale gelecek AKP milletvekillerinin bir kenetlenme gösteremeyeceği, bu nedenle erken genel seçim kararı veya Anayasa değişikliği anlamında kritik önemdeki kararların çıkarılacağı bir çoğunluğun yakalanamayacağı değerlendiriliyor. Türkiye, bu ölçüde tatsız bir siyasi belirsizlik sürecinde iken, ABD merkezli olarak, küresel piyasalardaki tansiyonu arttıracak bir gelişme de ortaya çıkar ise, söz konusu iki sert belirsizliğin yurtiçi piyasalara etkisinin hayli sıkıntılı olacağı ifade edilebilir. Küresel konjonktürün sertleşmesinin Türkiye’nin cari açığının finansmanıyla ilgili tartışmaları alevlendirmesi halinde ise, dolar kurunda 1,28-1,32 YTL bandının kırılması halinde, 1,32-1,38 YTL bandına kadar bir kur hareketi gözlenebilir. 1,38 YTL’nin kırılması halinde ise, 1,70 YTL’ye kadar uzanacak bir hareket gözlenebilir. Bu noktada, İMKB 100 Endeksi’nde 32 bin 500’ün kırılması, 28 bin puana kadar bir çekilmeyi, Hazine 2. el kağıtlarında ise yüzde 23’lere dayanan bir tırmanışı beraberinde getirecektir.

Sözün özü, ekonomi aktörleri açısından, partinin kapatılmasından çok daha önemli bir risk, öncelikle Başbakan Erdoğan ve partinin önde gelen isimlerinin ömür boyu siyasi yasaklı olacakları bir mahkeme kararı olarak öne çıkıyor. Ancak, bu senaryo ihtimal oranı olarak yüzde 5 civarında bir oy almakta. Bu nedenle, şu anda en fazla oy olan senaryo 2A Senaryo’su olarak öne çıkmakta. Ancak, pek çok gerekçeye bağlı olarak, olası bir ‘kapatılma’ kararı sonrası, Meclis bir erken seçim kararı alamaz ise, bu durumun yeni bir siyasi belirsizlik anlamına geleceğini ifade edelim. Belki, bu nedenle, Adalet ve Kalkınma Partisi üst yönetimi bir A veya B ve hatta C planları olduğunu ifade etmekte.

Piyasalarda dillendirilen son bir senaryo seçeneği ise, Anayasa Mahkemesi’nin Partinin kapatılmaması yönünde karar alması, buna karşılık aralarında Başbakan Erdoğan’ın da yer aldığı siyasiler için siyasi yasak kararı alınması. Ancak, Anayasa Hukuku uzmanları, bu senaryonun mümkün olmadığı görüşünü dile getiriyorlar. Yani, Anayasa Mahkemesi’nin bu tür bir içtihat oluşturmasının mümkün olmadığı ifade ediliyor. Bekleyip göreceğiz.

Saygılarımla… 

Prof. Dr Kerem Alkin