Tünele Geri Dönmüyoruz
08 Ocak 2009 Cuma
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) sanayi üretimi endeksinin Kasım ayında yıllık bazda %2,2 daraldığını açıkladı. Bu gerçekleşmenin beklentilere kıyasla olumsuz bir tablo ortaya koyduğu görülüyor. Hatırlatmak gerekirse, piyasa Kasım ayında endeksin ortalama %2,5 oranında artacağını düşünüyorken, benim daha temkinli olan tahminim ise %1,2 artış düzeyinde bulunuyordu. Açıklanan verinin revize olan rakamlara göre Ekim ayında sanayi üretiminin kaydettiği %6,4’lük sıçrayışın ardından geldiğini ve önemli ölçüde Kurban Bayramı’nın 2009 yılında Kasım ayına kayması sebebi ile azalan çalışma günü sayısının etkilerini yansıttığını not edelim. TÜİK bugün ayrıca ilk kez mevsimsel ve takvim etkilerinden arındırdığı serileri orjinal endeksle birlikte yayınlarken, sanayi üretiminin aylık bazda arındırılmış serilerle %0,8 yükseldiğini duyurdu. Bu yükseliş Ekim ayındaki aylık %3,2 oranındaki sıçrayışı takip ediyor. Endeksin detayına indiğimde ise üç ana kategoriden sadece imalat sanayinin %2,8’lik küçülme ile negatif bölgede kaldığını, madencilik ve enerji üretimi gruplarının sırasıyla %0,6 ve %1,1 büyümeyi başardığını görüyorum.
İmalat sanayine ait verilerin detayına indiğimde ise rafineri sektörünün en önemli negatif katkı yapan sektör olduğu görülüyor. Önceki yıla göre üretiminde %12,8’lik kayıp yaşayan sektör, Kasım ayında imalat sanayi performansından 1,8 puan çalmış durumda. Her ne kadar toplam 22 alt sektörden 16 adedinde üretim kaybı yaşanmasına paralel olarak imalat sanayinde geniş tabanlı bir gerileme olduğu gözükse de, sırasıyla %11,1 ve %7,3’lük üretim azalışlarıyla imalat sanayi performansından 1,6 puanı daha silen mineral ürünler ve tekstil imalatı da diğer önemli negatif katkı yapan sektörler olarak düşünülebilir. Pozitif tarafta ise tam 16 ay sonra %13,1 ile yıllık bazda büyümeye geçen otomotiv sektörü ile uzunca bir süredir üretimini artırmayı başaran ve bu Kasım’da da çıktı miktarını %6,8 yukarı taşıyan kimyasal madde ve ürünler imalatı göze çarpıyor. Bu iki sektörün toplam imalat sanayi üretimine kümülatif katkısı 1,5 puan olmuş.
Sanayi üretimi endeksi Ana Sanayi Grupları sınıflaması bazında ele alındığında ise, dayanıklı tüketim malı üretiminde yaşanan terse dönüşün, ana endeksin negatif bölgeye geri dönmesinde payı olduğunu farkediliyor. Önceki üç ayda ortalamada %9,7’lik büyüme hızı yakalayan sektörün Kasım ayında kaydettiği %7,2 oranındaki düşüş, Nisan’dan bu yana en kötü perfromans. Bir önceki ayda sırasıyla %10,9 ve %8 büyüyebilen ara malı ve dayanıksız tüketim malı sektörlerinde de belirgin bir bozulmanın olduğu, kaydedilen %4 ve %1,1’lik daralmalarla ortaya çıkıyor. Şaşırtıcı olan ise %1 gibi sınırlı bir büyüme oranıyla da olsa, tek olumlu gelişmenin, yıl başından beri en kötü performansı sergilemiş olan ve yatırım talebi koşullarının zayıflığına işaret eden sermaye malları imalatında ortaya çıkması.
Bugün açıklanan sanayi üretimi verisinin ardından 2009 yılı için Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYİH) büyümesi tahminimi -%5,7 olarak muhafaza ediyorum. Geçmiş veride herhangi bir kayda değer revizyonun yaşanmaması ve Kasım ayı gerçekleşmesinin tahminimden gösterdiği sapmanın nispeten sınırlı olması ile birlikte yılın son çeyreğinde ekonominin %3,1 ile büyümeye geçeceğini tahmin etmeye devam ediyorum. Ayrıca, daha önce de belirtildiği gibi, dini bayramlarla birlikte tatillerin 2009 yılı içinde kaymış olmasının aylık datayı ciddi oranda çarpıttığı ve resmi arındırılmış serilerin daha düşük hızda da olsa aylık büyüme momentumunun korunduğuna işaret ettiği unutulmamalı. Aralık ayında ise sanayi üretim endeksinin, tıpkı elektrik tüketimi verisinde görüldüğü gibi, çalışma günü sayısında kaydedilecek önemli artış ve düşük baz etkisinin yardımıyla ciddi bir sıçrama gerçekleştirmesi olası görünüyor. Kısacası sanayi üretminin bir aylık aradan sonra tekrar negatife dönmüş olması, artış trendinde kalıcı bir terse dönüşe ya da tekrar tünelin içine geri döndüğümüze işaret etmiyor.
