EKONOMİ ve BORSA - Yatırım Kararlarında Nakit Akımları Simülasyonu

17 Mart 2010 Günlük Analiz

FED ne Dedi? Strateji Ne Olmalı?

Yasar ERDİNÇ

21 Aralik 2009 DERİN Bakış

PROJE FİNANSMANI
(PROJECT FINANCE)

Nurgül CHAMBERS

26 Ocak 2010 Referans

FED Faiz Artırımlarına Başlamalı

Erhan Aslanoğlu

Archive

RADİKAL KİTAP'TAN ESİN ÇETİNEL'İN DEĞERLENDİRMESİ
15 Ağustos 2007
Finansal terörizm, krizler ve ABD

Yaşar Erdinç'in 'Para Harekâtı' kitabı, Türkiye ekonomisi, dünyadaki ekonomik ve politik krizleri bir aşk öyküsü çevresinde okumak isteyenler için

ESİN ÇETİNEL

Mali piyasaları takip edenlerin basından tanıdığı Yaşar Erdinç'in Para Harekâtı daha ilk sayfasından itibaren beni şaşkınlığa sürükledi. Erdinç, klasik ekonomi kitaplarının o kasvetli havasını yok etmek için kitabına bir öyküyle başlamıştı. Hem de ne öykü. O, gazete manşetlerine kadar taşınan 2001 krizinin dramatik öykülerinden biri. Türkiye Cumhuriyeti'nin yaklaşık seksen yıllık tarihinin en büyük mali krizinin yaşandığı dönemde gün geçmiyordu ki bir intihar, bir iflas, bir tutuklama haberi çıkmasın. İşte Erdinç o dönemi dramatik bir öyküyle kitabının girişine taşımış.
Ünlü bir işadamının 2001 krizinde batışı ve ardından geçirdiği kalp krizi ile yaşamanın son bulması... Yani Türk filmi kıvamında bir giriş. Bu, kitaptaki ilk şaşkınlığım oldu ancak son değil. İlerleyen sayfalarda başrolü ölen işadamının kızı aldı. Babasını 2001 krizinden kaybeden Hülya doktora tezi konusunu 'Babasını ölüme sürekleyen süreci anlamak için' tabii ki krizler olarak seçti. Tez çalışmasının başında karşılaştığı 'finansal terörizm' kelimesi ise kitabın ana temasını oluşturdu. Hem okuyup hem çalışan Hülya tezini güçlendirebilmek için çok zor şartlarda yaşamasına rağmen 750 milyon verip hafta sonu düzenlenen iki günlük bir eğitim programına kaydoldu. Bu seminer sayesinde Hülya hem doktora tezinin ana hatlarını oluşturdu, hem de semineri veren 'yakışıklı hocası Serhat Cengiz ile yaşadığı duygusal ilişkisi kısa sürede evlilikle sonuçlandı.
İşte ekonomiye girişte bu uzun girizgâhtan sonra başladı. Serhat ve Hülya'nın duygusal ilişkisinin serpiştirildiği iki günlük seminer boyunca ekonominin dinamikleri de işlendi.
Ekonomiyi bir insan vücuduna benzeten Serhat hoca ekonomideki dengeleri anlatırken de üzerinde kristal top duran masa örneğini veriyor. Seminer boyunca üzerinde kristal top olan ve kırıldığında ne olduğunu 2001 krizinde acı bir biçimde öğrendiğimiz masanın ayakları olan kamu kesimi (bütçe dengesi), reel kesim (arz-talep ve enflasyon), dış ödemeler dengesi (cari açık) ve malum finansal piyasalar (faiz ve döviz) arasındaki ilişki irdelendi. Kitabının önsözünde ekonomi tahsili almamış sıradan okuyucuya ulaşmayı hedeflediğinin altını çizen Yaşar Erdinç duygusallık dozunu hiç düşürmemeye çalışarak ekonomiye ilişkin eğitimi ve mesleği ekonomi ağırlıklı olmayan başka deyişle sokaktaki insanların sorduğu soruları bu seminerde katılımcılara sordurduğu sorularla yanıtlayarak kitabını örmüş. Bu arada basında kriz döneminde çıkmış gazete köşe yazıları da kitaba eklenerek kuvvetlendirilmiş.

Latin Amerika krizleri
Tabii iki günlük ekonominin dinamiklerini basit bir dille anlatan seminer bitiyor ve ardından Hülya'nın krizler tezi başlıyor. Bu bölümde ise Hülya her birinde ABD'nin de desteklediği rejim değişikliklerine kadar giden Arjantin, Şili, Peru ve Meksika krizlerini inceliyor. Yazar bu bölümlerde Türkiye'nin adını zikretmeden göndermeler yapmaktan da geri kalmıyor. Kitabın açıkçası benim için en ilgi çeken bölümü ihtilallerle sonuçlanan bu ekonomik krizlerde sözkonusu ülkelerin ekonomilerindeki hızlı iyileşme ve ardından dış etkenlerin de etkisiyle (hangi ülke olduğunu yazmama gerek yok herhalde) hızlı çöküş süreçleri ekonomi penceresinden inceleniyor. Bu arada ülkemizde de ciddi yatırımları bulunan George Soros gibi namı diğer para sihirbazının bu ülkelerdeki faaliyetleri de genişçe yer alıyor.
Sonuçta bu bölümde tüm Türk okuyucuları açısından çıkartılacak çok sayıda sonuçta var.
Gelelim bu kitapta beni yine çok şaşırtan bölüme. Bu bölümde Cengiz ve Hülya çifti bir hafta sonu Antalya'da Başbakan Tayyip Erdoğan, Maliye Bakanı Kemal Unakıtan, Devlet Bakanı Ali Babacan, Dışişleri Bakanı Abdullah Gül'e belli başlı ülkelerin krizlerine ilişkin sunum yapıyor. Yine Latin amerika ülkelerindeki krizlere ilişkin detaylı sunumlarda Başbakan ve katılan diğer bakanların soruları ve bunların yanıtları oldukça ilginç... Tabii bir gazeteci ve okur olarak bu bölümdeki en merak ettiğim konu ise 'bu sunum gerçek mi', 'başbakan ve bakanların soruları ve hatta kendi aralarındaki tartışmaları doğru mu'...
Evet bir ekonomi kitabında görmeye alışmadığımız çok sayıda unsuru barındıran Para Harekâtı bir aşk öyküsü çevresinde ekonominin dinamikleri, Türkiye ekonomisi, dünyadaki ekonomik ve politik krizleri, çok sayıda köşe yazısı, kitap ve internet sitesi önerileriyle okura bir yol haritası çizmiş.

Kitabımı bütün DNR, REMZİ KİTABEVİ, İNKILAP KİTABEVİ ve diğer büyük kitabevlerinde bulabilirsiniz. Ya da aşağıdaki internet adreslerinden sipariş verebilirsiniz.

http://www.ideefixe.com/

http://www.kitapyurdu.com/

http://www.scala.com.tr/

Mehmet KEPEZ ile RANDORI

1974 yılında Antalya’da doğan Mehmet Kepez sırasıyla Antalya Anadolu Lisesi (1992), İ.Ü. İktisat Fakültesi - İngilizce İktisat Bölümü (1996), M.Ü Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü “Sermaye Piyasası ve Borsa Yüksek Lisans (2001)” ve “Bankacılık Doktora (2006)” programlarından; “Enflasyon Muhasebesi (Msc)” ve “Firma Değerlemesi (PhD)” tezlerini vererek mezun oldu. Meslek hayatına 1996 yılında Arthur Andersen firması denetim ve iş danışmanlığı bölümünde başlayan Kepez; Tekfen Holding, PKF International, D&R, Aras Cargo, Aras Holding firmalarında muhasebe, finans, bütçe ve denetim bölümlerinde yöneticilik yapmıştır. 2001 yılında Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ünvanını alan Mehmet Kepez; Marmara Üniversitesi ve Bahçeşehir Üniversitelerinde yatırım analizi, portföy yönetimi ve finans konulu dersler vermektedir. İngilizce ve Almanca bilen Kepez evli ve bir çocuk babasıdır.

Thursday, 16 July 2009

Yatırım Kararlarında Nakit Akımları Simülasyonu - I. Bölüm

Sevgili Bilge Yatırımcılar Merhaba,

Uzun bir zamandan sonra teknik bir konu ile karşınızdayım. Bu yazıyı kaleme almamdaki en önemli neden, firmaların yapacakları yatırımların uygulanabilir olup olmadığının saptanmasında projeden yaratılan nakit akımlarının hayati öneme sahip olmasıdır. Geçen aylarda katıldığım bir toplantıda çok maliyetli bir projenin fizibilitesinin doğru olup olmadığını akademik olarak test etmemiz istendi. İşte bu toplantıdaki hissiyatım bu yazıyı kaleme almama sebep oldu. Burada iki temel nakit akımı yönteminden bahsedeceğim. Direk Nakit Akışı (Actual Cash Flow) ve Birlikte/Tek Başına (With/Without Cash Flow). Birinci Yöntemde nakit akışları gerçekleştiği zamanda dikkate alınır. İkinci yöntemde yatırım kararı alındığı zaman firmanın nakit akışını etkileyen nakit akımları dikkate alınır.

Direk (Doğrudan Nakit Akımı Yöntemi): Bu yönteme en iyi örnek kurumlar vergisidir. Alacağımız yatırım kararının yaratacağı vergi etkisi verginin tahakkuk ettiği yıl değil, verginin ödendiği yıl dikkate alınmalıdır. Yatırımların fizibiliteleri genellikle gelir tablosu projeksiyonlarından elde edilir. Burada gelir tablosundan gelen muhasebesel akımları nakit akımlarına çevirmemiz gerekmektedir. Nakit akımları aynı zamanda gerçekleşecekleri zamanki satınalma gücü dikkate alınarak tahmin edilmelidir. Teknik adıyla nominal nakit akımları tahmin edilmelidir. Yatırım kararında Net Bugünkü Değer (Net Present Value-NPV) ya da İç Verim Oranı (İnternal Rate of Return-IRR) yöntemlerinden hangisi kullanılacaksa beklenen enflasyon oranı ile genişletilmelidir. Yüksek enflasyonist ekonomilerde nominal nakit akımlarının tahmini oldukça zordur. Bu bakımdan reel nakit akımları kullanılabilir. Reel nakit akımları enflasyondan etkilenmeyen nakit akımlarıdır. Bu durumda iskonto oranının revize edilmesine gerek yoktur. Yatırım yapılacak tutar ile nakit akımlarının birbirinden ayrı olması durumunda her ikisininin aynı para birimine çevrilmesi gerekmektedir.

Birlikte / Tek Başına Yöntemi: Bu yöntemde yatırım kararı ile ilgili nakit akışları yatırım yapıldıktan sonra şirketin gelecekteki nakit pozisyonunu değiştirecek olan nakit akımlarıdır. Bunu iktisattaki marjinal maliyete benzetebiliriz. Nasıl marjinal maliyet bir birim daha üretmenin yaratacağı ekstra maliyetse; bu yöntemdeki planlanan nakit akışları yatırım kararı doğrultusunda yaratılacak ek nakitlerdir. Bunu aşağıdaki şekilde formüle edebiliriz :

Projenin Nakit Akımları = Ek Nakit Akımları = Proje kabul edildiği zaman yaratılan ek nakit akımları – proje reddedildiği zaman yaratılan ek nakit akımları

Örneği daha iyi anlatmak için kendi hayatımdan bir örnek vereyim. Hergün Beşiktaş’taki işime giderken köprü trafiğini çekmekten bıkmış ve arkadaşım Mehmet Can Ekim ile Bostancı-Kabataş deniz otobüsünü kullanmaya karar vermiştim. Her sabah Ataşehir’den Bostancı Deniz Otobüslerine ulaşmak için 11 TL taksi ücreti veriyordum. Deniz otobüslerine gidiş-geliş için 14 TL, Kabataş’tan Beşiktaş’a gitmek için de 2 TL otobüs bileti (akbil) kullanıyordum. Günlük bu işlemin bana maliyeti 27 TL’den ayda (20 çalışma günü) 540 TL ediyordu. Ote yandan arabamı kullansam ayda 50 TL tutarında köprü ücreti, 400 TL yakıt gideri ve 200 TL tutarında aylık sigorta gideri ödeyecektim. Arabamı kullanmamın bana maliyeti 650 TL olarak gerçekleşiyordu. Buna göre eğer işe deniz otobüsü ile gitmeye karar verirsem:

Aylık Nakit Akışları (Proje ile birlikte): -540 TL (yeni ulaşım rutumun nakit akımları)-200 TL(sigorta giderim-arabamı satmadığım ya da sigorta poliçemi iptal ettirmediğim sürece geçerli olacaktır) = -740 TL

Aylık Nakit Akışları (Projesiz): -50 TL (Köprü) -400 TL (Yakıt) -200 TL (Sigorta) = -650

Proje’nin Nakit Akışları (İşe deniz otobüsü ile gitmenin bende yaratacağı ek nakit akımları) : [CF(proje ile birlikte)] – [CF (proje hariç)]

= [-740] – [-650] = -90 TL Ulaşım yöntemimi değiştirmek bana ayda 90 TL tutarında ek bir nakit akışına yol açtı.

Bu örnekle nakit akışı yaratan giderlerimizi ilgili (relevant costs) ve ilgisiz (irrelevant costs) olarak ikiye ayırabiliriz. Yukarıdaki örnekteki sigorta gideri ilgisiz giderleri iyi bir örnektir. Kararımızı etkilemesi ve kaçınılması mümkün değildir. Bu yüzden bu giderlere kaçınılmaz (unavoidable costs) giderler de denilmektedir. İlk kez Mehmet Can ile karşıya deniz otobüsü-taksi-otobüs kombinasyonu ile gitmem sonucu karşılaştığım maliyet benim için batık maliyettir (sunk cost). Dolayısı ile kararımı değiştirme konusunda etkisiz olan maliyete batık maliyet adını verebiliriz. Örneğin işe arabam ile giderken haftada 2 kez apartmanımızda oturan Ayşe Hanım’ı da Bahçeşehir üniversitesine bıraktığımı düşünelim. Ayşe Hanım bu jestimin karşılığında her ay bir kez bana bir depo benzin aldığını düşünelim. İşe deniz otobüsü ile gitme seçimini yaptığım zaman bu geliri de kaybedeceğim. İşte bu şekilde mahrum olacağım gelirlere de deniz otobüsü kullanmanın fırsat maliyeti (opportunity cost) olarak tanımlayabiliriz.

Nakit akımlarını simüle edeceğimiz detaylı bir iş planını incelemek konuyu daha iyi anlamamızı sağlayacaktır. Gelecek yazımız detaylı bir uygulamayı içerecektir.

POSTED BY: Kepez AT 12:28 pm | Permalink | E-mail this