GERÇEK OPSİYONLAR
(REAL OPTIONS)
- GERÇEK OPSİYONLARIN TANIMI VE ÖZELLİKLERİ
Finansal opsiyon alıcı ve satıcı arasında yapılan bir anlaşmadır. Bu anlaşmayla opsiyonu satın alan taraf, alıcı, belli bir fiyat üzerinden opsiyon konusu varlığı alma veya satma hakkına sahiptir. Diğer taraftan satıcı, alıcı talep ettiğinde önceden anlaşılan fiyat üzerinden varlığı teslim etme yükümlülüğünü üstlenir. Burada sözkonusu olan varlıklar halihazırda finansal piyasalarda standart olarak dolaşımda bulunan hisse senedi, tahvil, hazine bonosu, yabancı para ve faizin yanısıra emtia olarak sıralanabilir.
Gerçek opsiyonlar ise bir işin gerçek, fiziksel aktivitelerini veya faaliyetlerini değiştirme fırsatıdır. Örneğin yeni bir teknoloji veya marka yaratmak ya da varolanları yeni bir piyasaya sürmek, fabrika açmak veya genişletmek, yeni bir ürün üretmek ya da üretiminden vazgeçmek gibi. Burada asıl olan yeni, standart dışı ve piyasada dolaşımı sözkonusu olmayan üzerinde emek ve çaba harcanan gerçek kaynakların biraraya getirilmesidir. Bir gerçek opsiyon, işin kendisi ile iş dışındaki dünya ve çevre ile olan anlaşmasıdır. Finansal opsiyonların tersine gerçek opsiyonlar işin ya da firmanın ekonomik değerini değiştirebilir.
Bir düşünce sistemi ve harekete geçme eylemi olarak da tanımlanabilen gerçek opsiyonların ana hatları aşağıdaki gibi belirtilebilir.
a) Belirsizliğin opsiyon ve değer oluşturduğunu bilmek,
b) Bu değerlerin firmaya kazandırılması için gerekli adımları atmak,
c) Belirsizliğin nedenlerini bulmak ve bu konuda bilgi birikimi sağlamak,
d) Yararlı sonuçlar getirecek opsiyonları seçebilmek,
e) Olası riskleri azaltmak için alınması gereken kararları belirlemek,
f) Optimum karar alma yöntemleri oluşturmak.
Gerçek opsiyonların yöneticiler için büyük önem taşıması aşağıdaki üç nedene bağlanabilir.
a) Gerçek opsiyonlar karar alma olanağı veya duruma göre değişen kararlardır. Bir opsiyon, durumdaki gelişmeleri izledikten sonra karar alma fırsatıdır.
b) Gerçek opsiyonların değeri finansal piyasadaki değerle ilgilidir. Gerçek opsiyon yaklaşımıyla yatırım kararı alınırken, finansal piyasalardaki girdiler kullanılabilir. Örneğin bir işletme genişleme projesini finanse etmek için hisse senedi ihrac ettiğinde, hisse senedinin fiyat hareketlerinden yola çıkarak projeye gerçek opsiyon modeli uygulanabilir. Buradaki temel dayanak, proje değeri ile hisse senedi fiyatları arasında kuvvetli bir korelasyon bulunmasıdır.
c) Gerçek opsiyonlar stratejik yatırımların oluşturulmasında ve yönetiminde aktif olarak kullanılabilir. Stratejik bir yatırımda doğrusal olmayan nakit akımlarını değerlemede, gerçek opsiyonlardan yararlanılabilir. Bunun için ilk olarak, nakit akımlarının geleceğine yönelik belirsizliklerden doğabilecek fırsatlar belirlenir ve değerlenir. İkinci olarak fırsatlardan yararlanmak için yatırımlar gözden geçirilir ve yeniden şekillenir. Son olarak da yaratılan fırsatlar ve opsiyonlar doğrultusunda yatırım aktif olarak yönetilir.
- GERÇEK OPSİYON TÜRLERİ
2.1. Erteleme Opsiyonları
Bu opsiyon yatırım yapılmadan önce beklenmesine ilişkindir. Bir yatırımın ertelenmesi opsiyonu, erteleme nedeniyle ortaya çıkan öğrenme döneminin değerli olabilmesi açısından bir yarar sağlayabileceği gibi bu bekleme süresi içinde rakiplerin rekabet avantajı kazanması açısından sakıncalı da olabilir.
Belirtilen şu üç koşul gerçekleştiğinde bir yatırım ertelenebilir ve gerçek opsiyonlar uygulanabilir; gelecek belirsizse, yatırım kararı bütünüyle ya da kısmen geri dönülemez ise, yatırım opsiyonuna sahip olan işletmenin yatırımı erteleme gücü varsa. Bu koşullar altında yatırımı ertelemek için bir opsiyon değeri vardır ve değer projeye eklenmelidir. Çünkü proje konusu yatırım yapıldığında bu bir fırsat maliyeti olarak ortaya çıkacaktır. Bazı yatırım türlerinde, örneğin yüksek teknoloji yatırımlarında zaman içinde teknolojinin gelişmesiyle birlikte projelerin sermaye maliyeti düşebileceğinden erteleme kararı önemli bir opsiyon olabilir. Bununla birlikte, beklemekle sağlanan değer ile beklemek nedeniyle bugünden elde edilebilecek kardan özveride bulunulması karşılaştırılmalıdır. Eğer içinde bulunulan durum yeterince tatmin edici ise daha fazla beklemeye gerek yoktur. Böyle bir durumda işletme beklemeye devam edip yatırım yapmazsa rekabet üstünlüğünü kaybedebilir.
Aşağıda erteleme opsiyonlarına ilişkin bir örnek yer almaktadır. Opsiyonun ertelenip ertelenmeyeceğine karar verebilmek için değerinin ölçülmesi başka bir deyişle, fiyatlandırılması gerekmektedir. Bu nedenle, örneğe geçmeden önce finansal opsiyonların ve buradan hareketle gerçek opsiyonların fiyatlaması ile ilgili kısa bir açıklama yapılmasının uygun olacağı düşünülmüştür.
Opsiyon işlemleri üzerine yapılan araştırmalar sonucunda, finansal opsiyonları fiyatlama modelleri olan Binominal model ve Black&Scholes modelinin finansal piyasalar dışında reel sektör yatırımlarının değerlendirilmesinde de kullanılabileceği saptanmıştır. Bu saptamadan sonra yapılan çalışmalarda genel olarak varılan nokta, yöneticilerin gerçek opsiyon yöntemini kullanarak belirsizliklerden fırsat yaratabildikleridir.
Aslında finansal opsiyonları fiyatlamak için geliştirilen Black&Scholes modeli, opsiyonların fiyatlandırılmasında temel bir analiz niteliğini taşımaktadır. Bu modelin ana prensibi sermaye piyasasının dengede olduğu bir durumda call ve put opsiyonun fiyatlanması ve böylece oluşturulan portföyden beklenen getirinin, risksiz faiz oranına eşit olmasının sağlanmasıdır. Başka bir deyişle, modelin temel prensibi opsiyonun dayandığı varlıkla ilgili put opsiyonda kısa poziyon, call opsiyonda uzun pozisyon tutarak risksiz faiz oranında getiri elde eden bir portföy kurma düşüncesidir. Model hisse senedi fiyat hareketlerinin lognormal bir dağılım izlediği, işlem maliyeti ve vergi ödemesinin olmadığı, risksiz arbitraj fırsatının bulunmadığı gibi bir dizi varsayıma dayanmaktadır. Bu varsayımlar altında, finansal opsiyonların fiyatlaması için aşağıdaki formüller geliştirilmiştir.
ABC Firması, sık seyahat eden insanların yolculukları sırasında e-mail’lerine kolayca ulaşabilmelerini sağlayan yeni bir ürünün üretim hakkını almayı düşünmektedir ve bu doğrultuda bir proje hazırlamıştır. Eğer firma üretim hakkını alırsa, üretim için gerekli altyapının hazırlanması ve ürünün piyasaya sunulmasının maliyeti 500 milyon $ olarak öngörülmüştür. Geleceğe ilişkin tahminlere dayanılarak yıllık nakit girişi 100 milyon $, projenin riski gözönünde bulundurularak da iskonto oranı % 15 olarak hesaplanmıştır. Gelecek 5 yıllık sürede ciddi bir rekabetle karşılaşılmayacağı düşünülmektedir. Bu verilere dayanılarak projenin nakit girişlerinin bugünkü değeri aşağıda hesaplanmıştır.
Nakit Girişlerinin BD = 100 / ( 1.15)5 = 335 milyon $
Hesaplamada, 5 yıl boyunca aynı tutarda nakit girişi sağlanacağı düşünüldüğünden aniüte değeri esas alınmıştır. Nakit girişlerinin bugünkü değerinden sonra projenin net bugünkü değeri aşağıdaki gibi hesaplanabilir.
Projenin NBD = V0 – I0 = - 500 milyon $ + 335 milyon $ = - 165 milyon $
Nakit çıkışları nakit girişlerinin bugünkü değerinden yüksek olduğundan, proje negatif değere sahiptir. Net bugünkü değer yöntemi esas alınırsa bu projeden vazgeçilmesi gerekmektedir. Projedeki en büyük belirsizlik ürüne ilgi duyacak kişi sayısıdır. Yapılan piyasa araştırmaları başlangıçta az sayıda müşteriye ulaşılabileceğini, buna karşın zaman içinde piyasanın oldukça büyüyeceğini göstermektedir. Piyasanın büyüme durumu gözönünde bulundurularak, projenin bir de gerçek opsiyonlarla değerlemesine karar verilmiştir. Bunun için finansal opsiyonları fiyatlama yöntemi olan olan Black & Scholes modeli kullanılacaktır. Model için gerekli olan diğer veriler aşağıdadır.
Yukarıda 335 milyon $ olarak hesaplanan nakit girişlerinin bugünkü değerinin standart sapması yıllık %42’dir. Başka bir deyişle varyans = 0.42 = 0.1764. Yatırımı erteleme maliyeti, q = 1/ Patent süresi, 1/5 yıl = 0.20’dir. Patent süresi burada üretim hakkını elde bulundurma süresidir. (Bu oran bazı durumlarda kar payı getirisi olarak düşünülebilir). Beş yıllık risksiz faiz oranı ise %5’dir. Bu verilere dayanarak gerçek opsiyon değeri aşağıdaki gibi hesaplanabilir.
c = Ve-qt N (d1) – Ie-rt N (d2)
c = 335 e (- 0.2) (5) (0.2250) –500 e (- 0.05) (5) (0.0451) = 10.180.000 $
Formüldeki N (d1) ve N (d2) kümülatif standart normal dağılım tablosunda
d1 = 0.2250 ve d2 =0.0451’e karşılık gelen değerlerdir. Çıkan sonuç, projenin gerçek opsiyon yaklaşımıyla değerlenmesi sonucunda artı değer yarattığını göstermektedir. Halbuki aynı proje net bugünkü değer yöntemine göre – 165 milyon $ negatif sonuç vermişti. Bu durumda erteleme opsiyonunun değeri aşağıdaki gibi hesaplanabilir.
Erteleme opsiyonunun değeri = NBD (opsiyonsuz) - NBD (opsiyonlu)
= - 165.000.000 + 10.180.000 = 154.820.000 milyon $
Varılan bu sonuç, net bugünkü değer yöntemine göre negatif olduğu için projenin gerçekleştirilmesinden vazgeçmek yerine, ertelenmesinin son derece rasyonel bir karar olacağını ortaya koymaktadır. Bu örnekte yer alan yatırım yapma hakkı, finansal opsiyonlarda call opsiyonu işleme koyma hakkıdır. Bu durum aşağıdaki gibi bir grafik yardımıyla da gösterilebilir.
Grafikten görüleceği üzere ilk aşamada projenin değeri negatiftir. Ancak daha sonra olası fırsatlar ve opsiyonlardan yararlanıldığında net bugünkü değer pozitife dönmektedir. Grafik bir call opsiyonun durumunu yansıtmaktadır. Burada opsiyonla ilgili varlık projedir. Opsiyonun kullanım fiyatı projenin yatırım maliyeti, opsiyonun geçerlilik süresi ise firmanın proje konusu hakkı elde bulundurma süresidir.
2.2. Vazgeçme Opsiyonları
Vazgeçme opsiyonları, opsiyon süresi içinde elde edilen yeni bilgiler beklenen getirilerin gerçekleşmeyeceğini gösterdiği durumlarda, projeyi tamamiyle terk etme kararının uygulaması anlamına gelmektedir. Buna benzer olarak küçültme opsiyonları da vardır.Bir kere başlatılmış olan projedenelde edilen getiriler tahmin edilenden önemli miktarda daha az ise bu proje terk edilebilir. Vazgeçme opsiyonu bazı projelerde oldukça değerli ve önemlidir. Özellikle net bugünkü değeri negatif olan bir projeye devam etmek yerine, proje kapsamındaki varlıkların satılarak projeden vazgeçilmesi daha doğrudur.
Piyasa koşulları olumsuz bir şekilde değiştiğinde yöneticiler mevcut faaliyetlerden tamamen vazgeçebilir ve yatırıma ilişkin varlıklar ile diğer varlıkları satarak yatırıma son verirler. Bu opsiyon özellikle sermaye yoğun sanayilerde (hava yolları, demir yolları), finansal hizmet sektöründe, yeni ürünlerin ilk kez sunulduğu belirsiz piyasayalarda önem taşır.
Aşağıda vazgeçme opsiyonlarına ilişkin bir örnek yer almaktadır. Bir firma yatırım maliyeti 100 milyon $ olan 10 yıllık bir projeye başlamayı düşünmektedir. Proje gayrimenkul ortaklığı ile ilgilidir. Beklenen nakit akımlarının bugünkü değeri 110 milyon $’dır. Projenin net bugünkü değeri 10 milyon $ ile düşük bir tutar olmakla birlikte, firma gelecek 10 yıl içinde herhangi bir zamanda kendi hakkını diğer ortağa 50 milyon $’a satarak bu projeden vazgeçme hakkına sahiptir. Nakit akımlarının bugünkü değerinin varyansı 0.06’dır. Bu örnekteki vazgeçme opsiyonu finansal opsiyonlardaki put opsiyonlarla özdeşleştirilebilir. Örnekteki veriler finansal opsiyonlarla bağlantı kurularak aşağıdaki gibi gösterilebilir.
İlgili varlığın değeri = Projenin nakit akımlarının bugünkü değeri = $ 110 milyon
Kullanım fiyatı = Opsiyondan vazgeçme değeri = $ 50 milyon
İlgili varlığın varyansı = 0.06
Kullanım tarihi = Vazgeçme opsiyonunun süresi = 10 yıl
Ayrıca 10 yıllık risksiz faiz oranın %6 olduğu ve gayrimenkulün 10 yıl boyunca değerini kaybetmeyeceği kabul edilmiştir. Bu verilere dayanarak opsiyonun değeri hesaplanabilir. Bunun için daha önce erteleme opsiyonlarında verilmiş olan, finansal opsiyonları fiyatlama formüllerinde bazı küçük değişiklikler yaparak, vazgeçme opsiyonunun değeri aşağıda hesaplanmıştır.
c = 110 (0.9737) - 50 e (-0.06) (10) (0.8387) = 84.09 milyon $
p = $ 84.09 - 110 + 50 e (-0.06) (10) = 1.53 milyon $
Bu vazgeçme opsiyonunun değeri projenin net bugünkü değerine eklenmelidir.
Vazgeçme opsiyonunun toplam NBD = Projenin NBD + Vazgeçme opsiyonunun değeri
= 10 milyon $ + 1.53 milyon $ = 11.53 milyon $
Başlangıçta düşük olarak nitelenen, projenin net bugünkü değeri vazgeçme opsiyonu hesaba katıldığında yükselmektedir. Buna ek olarak vazgeçme opsiyonu, projenin ömrü azaldıkça çok daha değerli bir hale gelecektir. Çünkü projenin geriye kalan nakit akımlarının bugünkü değeri azalacaktır.
Görüldüğü üzere grafik put opsiyona ilişkin özellikleri taşımaktadır. Vazgeçme opsiyonu projenin net bugünkü değerini artırmaktadır.
Yukarıda açıklanmaya çalışılan vazgeçme opsiyonları, riskli projeleri reddeden sermaye bütçelemesi ve dolayısıyla net bugünkü değer yöntemi ile karşılaştırıldığında, gelecekteki belirsizlikleri değerlendirmede daha yüksek fırsat değerleri ortaya koyar. Erteleme opsiyonları da işletme projelerinden doğan nakit akımları tarafından karşılanması gereken ek fırsat maliyetlerini dikkate alır. Böylece sözkonusu iki gerçek opsiyon türü stratejik kararların alınmasını ve uygulanmasını değerlemede yardımcı olur.
Yukarıda açklananların yanısıra gerçek opsiyonlar kapsamında büyüme opsiyonları, yatırım aşamalarından doğan opsiyonlar, faaliyet hacmini değiştirme opsiyonları, ürün veya girdi çeşitini değiştirme opsiyonları vardır.
- GERÇEK OPSİYONLAR İLE FİNANSAL OPSİYONLAR ARASINDAKİ BENZERLİK VE FARKLAR
Gerçek opsiyonlar, finansal opsiyon teorisini gerçek ya da finansal olmayan varlıklar üzerinde uyguladıklarından, finansal opsiyonlar ile aralarında birçok benzerlik vardır. Örneğin bir finansal varlık üzerine yazılı Amerikan opsiyonu alıcısı, varlığı edinmek için opsiyonu işlem tarihinde (vadesi dolduğunda) veya işlem tarihinden önce kullanım fiyatı (önceden belirlenmiş fiyat) üzerinden işleme koyma hakkına sahiptir. Bu bir hak olup zorunluluk değildir. Burada alıcı, opsiyonu kendisi için en uygun olduğunu düşündüğü bir zamanda işleme koyar. Benzer olarak, gerçek bir varlık üzerinde opsiyona sahip olan taraf da aynı şekilde hareket eder. İsteğe bağlı bir yatırım fırsatının sahibi, yatırım fırsatının ortadan kalkacağı öngörülen tarihten önce veya bu tarihte bir yatırım harcaması yaparak beklenen nakit akımlarının bugünkü değerini elde etmek hakkına sahiptir. Bu da bir hak olup zorunluluk değildir.
Belirtildiği üzere, finansal ve gerçek opsiyonların her ikisi de getirisi belirsiz olan bir varlığa yatırım yapılıp yapılmamasına ilişkin bir haktır. Eğer daha fazla yatırım yapılmamasına karar verilirse opsiyon sona erer ve opsiyon fiyatı kadar kayıp sözkonusu olur. Bununla birlikte, zararlı bir durumu karlı hale getirebilme yeteneği nedeniyle opsiyonlar oldukça değerlidir.
Finansal opsiyonlarla olan benzerliğini görebilmek amacıyla bir işletmenin yatırım fırsatı veya bir sermaye bütçelemesi projesi olduğunu düşünelim. İşletmenin sözkonusu yatırım fırsatı bir call opsiyon gibi görünmektedir. Çünkü işletme opsiyon konusu olan varlığı edinmek için bir zorunluluğa değil hakka sahiptir. Burada sözkonusu olan varlık, bir projenin faaliyette olan varlıkları olabileceği gibi yeni bir iş de olabilir. Eğer yöneticiler finansal piyasada, işleriyle ilgili yatırım fırsatına benzer bir call opsiyon bulurlarsa, bu opsiyonun değeri yatırım fırsatının değeri hakkında yöneticilere bilgi verebilir. Finansal opsiyonlarla gerçek opsiyonlar arasındaki bu benzerliği kullanmak, proje hakkında daha fazla bilgi edinilmesine olanak sağlar. Benzerlikleri olmakla birlikte, gerçek opsiyonlar finansal opsiyonlardan aşağıda belirtilen birçok önemli konuda farklıdır.
Tablo 1: Finansal Opsiyonlar ile Gerçek Opsiyonların Karşılaştırılması
|
|
Finansal Opsiyonlar
|
Gerçek Opsiyonlar
|
|
1-
|
Kısa sürelidir, genellikle aylar itibariyle işlem görür.
|
Uzun sürelidir, genellikle yıllara yayılır.
|
|
2-
|
Finansal opsiyonlar, finansal varlıklar üzerine yazılır ve opsiyonun değeri bağlı olduğu finansal varlığın fiyatına göre belirlenir.
|
Gerçek opsiyonlarda ilgili değişken serbest nakit akımlarıdır. Bu nakit akımları da rekabet, talep ve yönetim gibi unsurlardan etkilenir.
|
|
3-
|
Hisse senedi fiyatları manipüle edilerek opsiyon değeri kontrol edilemez.
|
Yönetim kararları ve esnekliğine dayanılarak stratejik opsiyon değeri artırılabilir.
|
|
4-
|
Genellikle küçük değerler sözkonusudur.
|
Milyon ya da milyar Dolar’larla ilgili kararlar alınır.
|
|
5-
|
Rekabet veya piyasa etkisinin opsiyonun fiyatının ve değerinin belirlenmesinde bir bağlantısı yoktur.
|
Rekabet ve piyasa stratejik opsiyonun değerini belirleyen unsurlardandır.
|
|
6-
|
Çok uzun yıllardır piyasalarda bulunup, alım satıma konu olmaktadır.
|
İşletme finansında son 25 yıl içinde yeni bir gelişmedir.
|
|
7-
|
Fiyatları hakkında bilgi alınabilen ve karşılaştırma yapılabilen, alım satıma konu olan pazarlanabilir finansal varlıklardır.
|
Sahip olunur ancak alım satıma konu olmaz, piyasada karşılaştırması yapılmaz.
|
|
8-
|
Yönetimin tahmin ve hareket tarzları finansal opsiyonların değeri üzerinde etkisizdir.
|
Yönetimin tahmin ve hareket tarzları gerçek opsiyonların değerini etkiler.
|
|
9-
|
Finansal opsiyonlar hakkında alınan kararlar firma değerini değiştirmez.
|
Gerçek opsiyonlar hakkında alınan kararlar firma değerini değiştirebilir.
|
|
10-
|
Finansal opsiyonlar oldukça likittir.
|
Geçek opsiyonlar daha az likittir.
|
Yukarıda belirtilen farklar arasında en önemli olanlardan biri firma değeri ile ilgili olandır. Eğer bir firma yanlış zamanda yanlış bir yatırım yaparsa, yatırım yapmadaki gerçek opsiyon değeri azalacak ve bu değer kaybı firmanın hisse senedi fiyatlarına yansıyabilecektir. Halbuki bir finansal opsiyon iki taraf arasında yapılan bir anlaşma olduğundan, firmanın faaliyetlerini ve değerini değiştirmez. Örneğin, taraflardan biri diğerine 100 adet IBM hisse senedi üzerine yazılı bir finansal call opsiyonu satmış olsun. Call opsiyonun vadesinde nasıl sonuçlandığı, opsiyon alıcısının mı yoksa satıcısının mı kazanç sağladığı IBM firmasını etkilemez, hatta firmanın böyle bir anlaşmadan haberi bile yoktur. Diğer taraftan IBM firmasının, yeni ürünler geliştirmek için ar-ge çalışmalarına yatırım yaptığını ve yeni bir yazılım geliştirdiğini düşünelim. Yazılımın üç yıl içinde teknolojisinin eskimeyeceği ve kullanılmaz hale gelmeyeceği belirtilmiştir. Bu durumda IBM firması iş dünyasına karşı bir gerçek opsiyon tutmakta ve bir anlaşmaya girmektedir. Bu taahhüt gerçekleşmez ya da başka nedenlerle yazılım piyasada kabul görmezse, IBM firmasının sahip olduğu gerçek opsiyonun zaman içinde değeri düşebilir. Böyle bir durum, hisse senetleri fiyatlarında ve dolayısıyla firmanın değerinde azalmaya neden olabilir.
- SONUÇ
Gerçek opsiyonların temel dayanağı, geleceğe yönelik yatırım kararlarındaki belirsizliklerin her zaman için bir olumsuzluk taşımadığı ve yeni fırsatlar yaratarak projenin değerini artırdığıdır. Belirsizliklerin yoğun olduğu bir ortamda daha fazla bilgi edinmek amacıyla beklemek veya yetersiz nakit girişi sağlayacağı anlaşılan projeden vazgeçmek, geri dönüşü olmayan bir yatırıma başlamaktan daha akılcıdır.
Gerçek opsiyonlarla karşılaştırıldığında geleneksel net bugünkü değer yönteminin, uygun karar verme yapısını sağlamada yetersiz olduğu görülmektedir. Net bugünkü değer yönteminde sonucun pozitif veya negatif çıkmasına göre alınacak karar kesindir. Ancak iş dünyasındaki fırsatlar böyle kesin değildir. Bu yöntem gelecekten emin olunan ve belirsizliğin olmadığı durumlarda kullanılabilecek bir yöntemdir. Fırsatları analiz ederken mevcut bilgilere dayanır ve gelecekte önemli bir değişikliğin olmayacağını kabul eder. Mevcut nakit akımlarından çok gelecekte büyümeye ilişkin bir fırsat değeri sözkonusu olduğunda veya yatırım kararına ilişkin belirsizliklerin fazla olduğu durumlarda, net bugünkü değer yöntemi projeyi olduğundan düşük değerler.
Net bugünkü değer yöntemi sadece iki değişkeni dikkate alır. Bunlar sabit maliyetlerin bugünkü değeri ve beklenen nakit akımlarının bugünkü değeridir. Buna karşılık gerçek opsiyon altı adet değişkeni dikkate alır. Bunlar; beklenen nakit akımlarındaki belirsizlik, beklenen nakit akımlarının bugünkü değeri, opsiyonun uygulanması için beklenilen sürede oluşabilecek değer kayıpları, risksiz faiz oranı, sabit maliyetlerin bugünkü değeri ve opsiyonun uygulanma zamanıdır. Gerçek opsiyonlar net bugünkü değeri göz önünde bulundururken, aynı zamanda esnekliğin değerini, başka bir deyişle opsiyon süresi içinde net şimdiki değerin alternatiflere göre olası değişikliklerini de dikkate alır
Gerçek opsiyonlar, özellikle ilgili varlığın volatilitesi yüksek olduğunda uygulanması gereken bir yaklaşımdır. Varyanstaki bir artış opsiyonla ilgili varlığın gelecekteki olası değerinde bir dizi artışa yol açabilir. Bu nedenle değişkenlik arttığında genellikle gerçek opsiyon değeri de artar. Gerçek opsiyon modeli aynı zamanda, bir projede aşamalar olduğunda ve proje çoklu karar alma esnekliğini gerektirdiğinde, oldukça uygun bir yaklaşımdır. Ayrıca cari ve futures fiyatları kullanma özelliği nedeniyle opsiyon bazlı modeller güçlü bir analizdir. Bu analizde sübjektif olasılıklar gerekli olmayıp, gelecek değer ve nakit akımları piyasada belirlenir ve tahmin edilmeyi gerektirmez.
Sonuç olarak, uygun bir gerçek opsiyon oluşturulması firmanın faaliyetlerinin gelişmesine, rekabet yeteneğine, yönetsel performansına ve firma değerine pozitif etkide bulunabilecektir.
