Son Büyüme Rakamları ve Geleceğe Bakış
Geçen hafta 2010 yılı ilk çeyrek büyüme oranları açıklandı. Bu konuda hem köşe yazarları hem de finansal kuruluşlar ayrıntılı raporlar yayınladıkları için, rakamların detaylarına girmek yerine bazı önemli tespitlerde bulunarak, geleceğe ilişkin olarak finansal piyasalar açısından nasıl bir resim çizeceğini göstermek istiyorum.
Önce tespitler;
1. GSIYH sabit fiyatlarla, 2010’un ilk çeyreğine 2009’un ilk çeyreğine göre yüzde 11.7 büyüdü. Piyasalar yüzde 11.4 oranında bir büyüme bekliyorlardı ve beklentilere paralel bir büyüme oranından bahsedebiliriz.
2. Büyüme tamamıyla iç talepteki (özel tüketim ve özel sektör yatırımları) artıştan kaynaklandı ve özel Tüketim yüzde 9.9 büyüdü.
3. İlk defa yedi çeyrek dönemdir düşen özel sektör harcamalarında belirgin bir artış oldu ve bu kalem yüzde 22.3 büyüdü. Özel sektör yatırımları iki ana kısımda inceleniyor. Birincisi makine ve teçhizat yatırımı, ikincisi de inşaat yatırımları. Bu iki kaleme baktığımızda, makine teçhizat yatırımları 2009’un ilk çeyreğine göre yüzde 23.9 büyürken, inşaat harcamaları da yüzde 19.4 büyüdü.
4. Özel sektörün inşaat harcamaları 8 çeyrek dönemdir, bir önceki çeyreğe göre küçülüyordu ve ilk defa 2010’un ilk çeyreğinde yeniden canlandı. Aynı şekilde makine teçhizat yatırımları da 7 çeyrek dönemdir önceki çeyreğe göre küçülürken ilk defa özel sektör 2010’un ilk çeyreğinde yeniden yatırım yapmaya başladı.
5. Kamu kesimine baktığımızda ise ciddi biçimde frene basılmış olduğunu görüyoruz. Kamu kesimi harcamalarındaki artış ise sadece yüzde 1 seviyesinde kaldı. Kamu yatırımları, yani makine ve teçhizat alımı ile inşaat harcamalarında sırasıyla yüzde 25.6 ve yüzde 18.4 küçülme oldu. Kamu kesiminin ilk çeyrekteki yüzde 1’lik artışı ise devletin diğer harcamalarından kaynaklandı.
Merkez Bankası Büyüme Verilerini Nasıl yorumlar?
Merkez bankasının yayınladığı son PPK toplantı özeti raporunda (29 Haziran’da yayınlandı) dikkat çeken en önemli unsur, Haziran ayında da enflasyonun aşağı yönlü hareketini devam ettireceği vurgusuydu. Bu raporda ekonomideki aktivitenin de hızlandığı belirtilse de, özellikle dış koşullardaki belirsizliğin üretimde ve iç talepteki artışı ileride sınırlayacağını vurgulamıştır. Bu nedenle de faizleri değiştirmeyi düşünmediklerini bir süre daha düşük seviyelerde tutacaklarını belirtmişlerdir.
Bu raporda dikkat çeken bir başka nokta da, petrol fiyatlarının önümüzdeki birkaç aylık sürede enflasyona aşağı yönde baskı oluşturacağı beklentisidir. 2009 Haziranında petrol fiyatları artışları nedeniyle haziran ayının yükseldiği vurgulanarak baz etkisi nedeniyle bu Haziran’da enflasyondaki aşağı eğimin devam edeceğine dikkat çekilmiştir.
Merkez bankası her ne kadar iç talepteki artışa ve üretimdeki olumlu gelişmelere raporunda dikkat çekse de, kapasite kullanım oranlarının ve işsizliğin kriz öncesi seviyelerine gelmesinin uzun zzaman alacağını vurgulayarak, faizleri düşük tutmaya devam edeceğini söylemektedir.
Fakat son büyüme verilerinde özellikle özel sektör yatırımları 7-8 çeyrektir, ilk defa sert bir artış yapmıştır ve Temmuz ayı PPK raporunda buna dikkat çekilecektir. Fakat yine de Merkez bankası’nın faizleri düşük tutacağına ilişkin söylemini değiştireceğini zannetmiyorum. Çünkü hala kapasite kullanım oranları oldukça düşük seviyelerde seyrediyor.
Öte yandan büyüme verilerinde dikkat çektiğimiz İhracat konusunda, Merkez Bankası’nın Haziran ayı raporunda beklentilere de vurgu yapılarak ileriki aylarda hem euro/dolar paritesindeki düşüşün hem de, AB’deki borç krizinin yarattığı güven endeksi düşüşleri nedeniyle ekonomik toparlanma ve büyüme konusuna o kadar da güven duymadıklarını belirtiyorlar.
Dolayısıyla bu büyüme verileri sonrasında gelecek ay yapılacak PPK toplantısından radikal bir söylem çıkacağını zannetmiyorum. Merkez bankası’nın faiz artırımına geçmesi için en erken Kasım veya Aralık ayını beklememiz gerekecektir. Hatta 2011 yılına da kalabilir. Bu söylemden hareketle, faizlerdeki aşağı eğimli trendin devam etmesini ve en azından Eylül ayı sonlarına kadar gösterge kağıdın faizlerinde yüzde 9’un üzerine bir artış beklemediğimi belirtebilirim.
Her ne kadar ekonomik riskler şu an zayıflamış görünse de, orta vade için potansiyel sorunları beraberinde taşıyan verileri izliyoruz. Diğer taraftan siyasi gelişmeler ve Anayasa Mahkemesi kararlarının bir erken seçim atmosferi yaratması durumunda, faizlerde siyasi riskler nedeniyle artışlar olabilir ve bunu da o zaman ayrıca değerlendirmek gerekecektir.
Fransa maliye bakanı Lagard: “Stres Testleri sonuçları olumlu çıkacak”
Geçen hafta Avrupa ülkelerinde bankaların vadesi gelen borç ödemeleri ve Avr. Merkez Bankası’nın uzun vadeli borç vermek istememesi gibi gelişen olaylar, gözleri Avrupa Bankalarının stres testlerine çevirdi. Geçen hafta sonunda bir açıklama yapan Fransa maliye bakanı Lagard, bu stres testlerinin sonuçlarının çok olumlu çıkacağını belirterek, endişe duyulmaması gerektiğini vurguladı. Bu arada Fransa’da hiç bir bankanın da zor durumda olmadığını belirtti. Bu açıklamalar bu haftaya başlarken piyaslaarın olumlu bir başlangıç yapmasına neden olabilir. Fakat stres testlerinin sonuçları, 23 temmuz’da açıklanacak olduğu için, elbetteki piyasaların oturup 23 temmuz’a kadar beklemeyeceklerdir. Piyasalar bu haftaya olumlu başlangıç yapsalar da, Avrupa’da bankalar arası piyasalar dikkatle izlenecektir. Bu aşamada her ne kadar stres testlerinin olumlu çıkacağı açıklanmış olsa da bir bankanın likidite bulmakta zorlanması veya zorlandığına dair bir dedikodu bile piyasalarda her an sert aşağı hareketler yaratacağı için, bu aşamada olumlu haberleri temkinli karşılamak gerekiyor.
SONUÇ: Bu hafta enflasyon verileri ve Anayasa mahkemesi kararları belirleyici olacaktır. Anayasa mahkemesinden ne karar çıkar bilemiyorum ama bir okuyucum şöyle bir mail göndermiş, bana ilginç geldi Mert Bal'ın düşünceleri şöyle;
"Ben Anayasa mahkemesinden; "İptali talep edilen maddelerin Anayasanın değiştirilmesi bile teklif edilemeyecek maddelerine aykırı olduğu buna karşılık henüz yasalaşmamış söz konusu maddelerin iptal istemi bir anlam ifade etmediğinden iptal talebinin reddine" gibisinden bir karar bekliyorum...Böyle bir karar 1-) Anayasa mahkemesinin üzerindeki baskıyı azaltacak 2-) İlgili maddelerin referandumdan çıkartılma külfetini AKP üzerinde bırakacak 3-)geriye kalan maddeler hemen ve büyük çoğunlukla kabul edileceğinden erken seçim gündeme gelmeyecek..dolayısıyla konu AKP mi CHP mi omurgasından kurtulacaktır...O zaman rahatlarız...AKP referandumda o malum maddelerde ısrarcı olursa da bu kapatılma sebebi olacaktır doğal olarak..The Court will live and let AKP live durumu olacak ..Belki de CHP usülen muhalefet olsun diye, bile bile usül hatası yaptı..Kimbilir.."
Ben hukuk uzmanı olmadığım için nasıl bir karar çıkar bilemiyorum ama karar açıklanmadan önce piyasamızda birileri mutlaka duyacaktır. Ortada bir haber yokken eğer borsa düşüyorsa uzak durun, eğer borsa yukarı gidiyorsa, bir ihtimal haber iyi olacak anlamına gelebilir. Ama yine de sanki haber iyi çıkacakmış gibi gösteriyor da olabilirler.
KALIN SAĞLICAKLA...
Bu hafta tatilde olacağım için seans içi yorum verilmeyecektir.
