25 Haziran 2009

Dün gece Fed'den gelen açıklamalar ile birlikte piyasa reaksiyonuna değineceğiz. Sevgili Veli Demir'in göndermiş olduğu e-mail bu konuda güzel bir özet yapmış.

FED, Haziran toplantısı ardından yapılan açıklamaya göre:

 - Ekonomideki daralma yavaşlıyor.
 - Son aylarda finansal piyasalarda genel olarak bir iyiye gidiş oldu.
 - Hanehalkı harcamaları ise stabilize olmaya başlasa da iş kayıplarındaki artışlar ve hanehalkının varlıklarındaki erime ve sıkışık kredi piyasası bu durumu biraz kısıtlıyor.
 - Şirketler sabit yatırımlarını kesmeye başladı ancak stoklar erimeye devam ediyor.
 - Komiteye göre, ekonomik aktivite bir süre zayıf kalmaya devam etse de piyasa sürdürülebilr ekonomik büyümeyi fiyat istikrarıyla birlikte sağlayacak.
 - Enerji ve emtia fiyatları son dönemde biraz arttı. Ancak bu enflasyon üzerinde bir baskı yaratmıyor ve komite enflasyonun bir süre böyle kalmaya devam edeceği görüşünde.
 - Komite gösterge faizi 0 ile 0.25 arasında tutacak ve önümüzdeki dönemde de(extended period) bu gösterge faiz oranı korunacak.
 - Daha önce de açıklandığı gibi mortgage ve konut piyasasına destek için FED 1.25 milyar dolarlık mortgage'a dayalı varlık alımı yapacak ve yarı-kamu kuruluşlarıdan da yıl sonuna kadar 200 milyar dolara kadar varlık alımı gerçekleştirecek. Buna ek olarak da, sonbahara kadar 300 milyar dolara kadar Hazine varlığı satın alacak. Komite bu varlık alımlarının zamanını ve miktarlarını değerlendirmeye devam edecek.
 - FED aynı zamanda bilançosunun miktarını ve yapısını izleyecek ve gerekirse kredi ve likidite kısmında değişiklikler yapacak.

Tüm bu kararlar piyasa beklentilerinin doğrultusunda geldi.
Burada altını çizmemiz gereken noktalar:

(i) FED, bir süre gösterge faiz oranını bu seviyede tutacak. Piyasa beklentisi bu oranın 2010'a kadar korunması yönünde.

(ii) Yakın zaman için bir enflasyon baskısı yok.

(iii) Ekonomide toparlanma var ama bu süreç uzun sürecek.

(iv) Varlık alım programına devam ediliyor- yukarıda miktarları ayrıntılı olarak var.

(v) Son noktada, FED'in bilançosunu izlemesi var. Buraya dikkat etmek lazım, gerektiği durumlarda FED, başlattığı nicel gevşemeyi durdurabilir. Yani önümüzdeki dönemlerde FED bilançosunu daha sıkı takip ediyor olacak.

Evet yukarıdaki noktalar az önce de belirttiğim üzere güzel bir şekilde özetlenmiş ve FED açıklamalarının nasıl mesajlar verdiği net bir şekilde ortaya konmuş. Ben ayrıca genel bir yorum vereceğim ama San Fransico'dan okuyucum Buğra Bakan çok güzel bir mail göndermiş. Önce bu maili olduğu gibi vereyim daha sonra üzerinde konuşacağız. Buğra Bakan, şu an büyük bir kesimin dillendirdiği önemli noktaları da dillendirmiş ve şöyle diyor;

Sayin Erdinc,
Yazilarinizi olabildigince cok severek takip ediyorum. Musadenizle dusuncelerimi paylasmak istiyorum son yazinizla ilgili cunki ben inise gectigimiz kanisinda degilim. Uzun vadeli tum tahminlerinize katiliyorum ama kisa donemde daha biraz cikariz gibi geliyor bana. Fazla vaktinizi almadan sebeplerini soyle ozetlemeye calisiyim. Umarim hosunuza gider.
1 - ABD ekonomisinde kotuye gidis yavaslamis gibi gorunuyor, ozellikle Temmuz Agustos aylarinda recession end perioduna girmemiz olasi.
2 - ABD gayri menkul piyasasinda dibe iniste yavaslama belirtileri var. Gerci 2011 sonuna kadar bir yere gidecegi yok da inisi yavaslamis gibi duruyor.
3 - Credit spread araliginda normallesme gozleniyor.
4 - Kisa donemde ne enflasyon ne de deflasyon tehlikeli gorunuyor.
5 - Mart 9'da dibe indigimize katiliyorsaniz, ki bunun Kasim 20'den sonraki ikinci dip oldugunu goz onunde bulundurursaniz su an "market bottom to recession end" periodundayiz demektir ki bu period 3-4 ay surecekse ve yazin post recession end perioduna gireceksek bu donemde, yani post recession end periodunda artislar gecmiste dusuk (3% - 5%) seviyelerde olmus olsa da asagi inis daha az ihtimal.
6 - Son hafta disinda VIX'te normallesme gozlenmekte.
7 - Petrol fiyatlarinin yukselisi durmus gorunuyor.
8 - ABD banka sektorunde normallesme gozleniyor.
9 - ABD piyasalarinda ki satislar belli olcude sirketlerin debt/equity oranlarini duzeltmek icin piyasayi hisse senedine bogmalarindan kaynaklaniyor. Bu da siz daha iyi bilirsiniz, hem iyi hem kotu haber.
.......ve butun bunlar sig duzeltmelerle cikisi yaz sonuna kadar cekecek kanimca, ta ki piyasa tum iyi haberi hazmedene kadar. Dow Jones 9000-9500 araligina gelir, 10%'luk bir artis yasanir oradan duzeltme baslar.
2010 daha zor gececek gibi.
Vaktiniz icin tesekkur ederim.
Bugra Bakan
San Francisco

Evet, yukarıda bana ait olmayan görüşleri verdim.  Bu görüşlerin hepsi şu an, "PİYASALAR" dediğimiz varlığın neler düşündüğünü gösteriyor. Sevgili Buğra'nın belirttiği noktaların tümü doğrudur ve şu anki görünümün genel bir resmini çizmiştir. Sadece Buğra değil, piyasa profesyonellerinin birçoğu bu şekilde düşünüyor. Fakat diğer taraftan "kötümser" adı verilen bazı uzmanlar da, özellikle de Roubini bu rallinin bir ayı piyasası rallisi olduğunu belirtiyor. Buğra'nın bir cümlesi çok önemlidir. "Uzun vadeli tum tahminlerinize katiliyorum ama kisa donemde daha biraz cikariz gibi geliyor bana".

Şimdi de sıra geldi benim soruma; "yukarıda anlatılanlanların tümü piyasalar tarafından bilindiğine göre, öne sürülen bütün noktalar şu anki fiyatların içinde yer almaktadır. Piyasaların geleceğini tahmin ederken herkesin konuştuğu ve bildiği şeylerin, gelecek tahminine ilişkin bir faydası olmaz. Geleceğe ilişkin tahminde bulunurken, bugün gündemde ne olduğu değil, yarın gündemde ne olacağı önemlidir. Bu yüzden ben bugün piyasanın neyi nasıl gördüğü ile ilgilenmem. Yarın piyasanın geleceği nasıl göreceği ile ilgilenirim. Bu durumda şunu bilmek gerekiyor. Yarın ne olacak? İşte bu aşamada elimizdeki en önemli araç, "tarih tekerrürden ibarettir" sözüdür. Geçmişte bu tip durumlarda piyasalar ne yapmışsa, yine benzer hareketleri yapacaktır.

FED kararı sonrasında Dow Jones günlük bazda yüzde 0.28 değer kaybetmiştir. Herkes olumlu ama Dow jones 8600'ü gördükten sonra 8.250'lere kadar geriliyor. Genel olarak tepe seviyelerde yatay kanal oluşturuyor. Teknik analizde biz buna dağıtım kanalı deriz. Bugünleri mart ayında gören piyasa profesyonelleri o günlerde yaptığı alımları, şu anki olumlu havadan yararlanarak dağıtmakta yani yavaş yavaş satmaktadırlar. Aksi halde dow jones 8600'lerden 8.250'lere düşmezdi. Yine bu piyasa profesyonelleri 1-2 ay sonrasını göreceklerdir. Aslında "görecekler" demek yanlış olur. Daha ziyade geleceği belirleyeceklerdir. Çünkü PİYASALAR dediğimiz yer, dünyanın en büyük kumarhanesidir ve büyük patronlar oturup da "gelecekte nasıl olacak" diye düşünmezler. Geleceği planlarlar. Bu planlar ise grafiklere teknik dinamikler olarak yansır.

Buğra'ya katılıyorum. kısa vade tahmin yapmak bu tür dönemlerde pek anlamlı değildir. "Kısa vadede biraz daha yükseliş bekliyorum" derseniz, beyin şunu kabul etmiştir "kısa vadede nasıl olsa yükseliş olacaktır, o zaman şu anki düşüşler geçicidir." eğer beyin buna şartlanmışsa, gerçek anlamda başlayan yeni bir düşüş trendinde mal satmak mümkün olmaz. Halbuki yatırımcı "düşüş başlarsa en erken ben kaçarım" diye bilinçaltında varsayım yapar ama az önceki cümle ile bu cümle, düşüş başladığında çakışır. İşte bu tür durumlarda yatırımcı en erken kendisi kaçamaz, çünkü o sırada zarardadır ve beyin zararı kabul etmek konusunda en inatçı organımızdır. Dolayısıyla düşüş başlarsa en erken ben kaçarım diyen kişi, her zaman düşüşlere yakalanır.

Şu an en akıllıca iş borsalardan uzak durup izlemektir. Borsadan para kazanmanın tek kuralı vardır. Herkes kötümser iken ve herkes satarken siz fundamental (temel) analize göre hisse seçip olmadık fiyatlara düşen hisseleri alır ve en az 3-4 ay beklemeyi göze alırsınız. Ama bana kimse bu F/K ve PD/DD oranlarından dow jones'ta veya IMKB'de kağıt aldıramaz. Fakat Buğra'nın dediği gibi piyasalar yeni gaz bulup yükselişe geçmek için sebepler bulabilir. keynes'in bir sözü vardır; "Portföyünüz erirken, piyasalar sizin dayanabileceğinizden daha uzun süre irrasyonel olabilir." Yani

Herkese bol kazançlı seanslar diliyorum.

NOT: Skyturk'teki programımız bu hafta benim İstanbul dışında olmama nedeniyle yapılmadı ama gelecek hafta bir aksilik veya yeni bir maç falan olmazsa yapılacaktır.