Katma değeri nerede kaybediyoruz?

Çetin Ünsalan

– wp:paragraph –>

Türk reel sektörünün en büyük problemlerinden biri
katma değer elde etmek. Yani mal ya da hizmet üretiyorsunuz ama günün sonunda
kilogramı 1,3 dolar ortalamayla mal satıyorsunuz. Bunun sürdürülebilir bir yanı
yok.

– /wp:paragraph –>

– wp:paragraph –>

Nitekim iktidar da bunun farkında ve son dönemde
bakanlıkları, kurumları aracılığıyla katma değer üzerinde çokça duruyor. Fikren
doğru ama, zikren yanlış. Çünkü çok para sahibi olmakla zengin olamadığınız
gibi, firma sahibi olmakla iş insanı da olamıyorsunuz.

– /wp:paragraph –>

– wp:paragraph –>

Türkiye’nin temel problemi yaklaşımlarda… Eğer
ülkenizde üretim ekonomisinin vazgeçilmez unsurlarından biri olan çalışan
kesimin hakları konusunda Türk-İş kapalı kapılar ardında hesap yapıp, açık
mikrofonlara yakalanıyorsa, oradan katma değer çıkmaz.

– /wp:paragraph –>

– wp:paragraph –>

Salda Gölü’nü, Kaz Dağları’nı, Kuzey Ormanları’nı
ve daha nicelerini haraç mezat üç kuruş elde edebilmek uğruna gözden
çıkabilecek yaklaşımdaysanız, oradan katma değer çıkmaz.

– /wp:paragraph –>

– wp:paragraph –>

Türkiye’deki firmaları yabancıların satın almasını,
doğrudan yabancı sermaye zannediyorsanız, burada ekstra bir yatırım, istihdam
yerine, elinizdeki mevcut işletmeleri, yok pahasına ve pazarıyla birlikte
satmayı normal zannediyorsanız, oradan katma değer çıkmaz.

– /wp:paragraph –>

– wp:paragraph –>

Bankalarınız tapu peşinde koşuyor, üretilen
projelerle ilgilenmiyor ve proje üretenleriniz tek tek yurtdışına kaçmak, orada
akıllarındakini hayata geçirmek için mücadele içine giriyorsa, oradan katma
değer çıkmaz.

– /wp:paragraph –>

– wp:paragraph –>

Ülkede dijital dönüşüm ya da bilinen adıyla
endüstri 4.0 konuşulurken, 94 bin mühendisiniz işsizse ve bunların 24 bine
yakını yurtdışına gitmek için başvuruda bulunmuşsa ve siz bunda beis
görmüyorsanız; oradan katma değer çıkmaz.

– /wp:paragraph –>

– wp:paragraph –>

Toplayamayacağınız vergileri ilan ediyor, sonra da
toplayamayınca af üzerine af adı altında yapılandırma fırtınasına tutuluyor;
bunda da sadece iki taksitlik tahsilat hesabı yapıyorsanız, ama vergi ve prim
sisteminde gerçekçi bir düzenlemeye gitmiyorsanız; oradan katma değer çıkmaz.

– /wp:paragraph –>

– wp:paragraph –>

Ülkede sanatçısını, gazetecisini, çalışanını,
işverenini yolunacak kaz gibi görüyor; ‘benimle aynı şeyi düşünsünler’ diye
zorluyorsanız, ülkede devlet ya da şehir tiyatrolarına ‘hem parasını vereceğim
hem beni mi eleştirecek’ diye yaklaşıyorsanız; oradan katma değer çıkmaz.

– /wp:paragraph –>

– wp:paragraph –>

Enflasyonunuzdan kişi başına gelirinize,
borcunuzdan işsizliğinize kadar gerçeklerinizle yüzleşmiyorsanız; hatta
hızınızı alamayıp, istihdam yaratamadığınız işsizlerinizden genel sağlık
sigortası adı altında prim toplamaya çalışıyor; elbette başaramayıp sürekli
affediyorsanız; oradan katma değer çıkmaz.

– /wp:paragraph –>

– wp:paragraph –>

Katma değer zannedildiği gibi matematiksel bir
işlemin sonucu değildir. Katma değer bir düşünce biçiminin, bir yaklaşımın ve
olayları yorumlayıp gereğini yapma kültürünün eseridir. Sonucu başka yerde
arıyorsanız; üzülerek haber vereyim ne yaparsanız yapın; oradan katma değer
çıkmaz.

– /wp:paragraph –>

– wp:paragraph –>

[email protected]

– /wp:paragraph –>

– wp:paragraph –>

Çok kıymetli Hocam Yaşar Erdinç’e Allah’tan rahmet temenni ediyor; tüm ekonomi dünyasına ve Milletimiz’e başsağlığı diliyorum. Eşsiz ve güzel insan, iyi bir dosttu.

– /wp:paragraph –>

Yorumunuzla Bu Yazıya Katkıda Bulunun

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.